Το τέλος του Ταξιδιού

Δευτέρα, 22 Ιούνιος 2009

Τέλος ενός συναισθηματικού ταξιδιού στη Σμύρνη και ανατολή μιας αισιοδοξίας στην Αθήνα μας...


Tης Eλενης Mπιστικα

«Πάρε ναυτάκι, ναυτάκι Συριανό, μηχανικό Μυτιληνιό, τιμόνι Καλαματιανό, λοστρόμο Πειραιώτη και καπετάνιο Χιώτη», με το τραγουδάκι να φορτίζει τις μπαταρίες μας επιβιβαστήκαμε στο χιώτικο καραβάκι και ξεκινήσαμε για απέναντι, για τον Τσεσμέ, την αρχαία Κρήνη. Ο καπετάνιος ήταν Χιώτης και ο καραβίσιος καφές αντάξιος της φήμης του, καθώς τον κέρασε και τον σέρβιρε ο δρ του ΜΙΤ και ομότιμος καθηγητής της Ναυπηγικής στη Σχολή Δοκίμων κ. Θεοδόσης Μπουφούνος. Αρχηγός εκδρομής, διοργανωτής και ειρηνοποιός με ταλέντο -54 άτομα δεν είναι διόλου εύκολο να τα κρατήσεις για πέντε ημέρες σε ευχάριστη διάθεση!- ο στρατηγός κ. Βαγγέλης Τσίρκας, πρώην αρχηγός του Γ΄ Σώματος Στρατού. Μαζί του η σύζυγος Φωτεινή και οι φίλοι του στρατηγοί: κ.κ. Φώτιος Μεταλληνός με τη σύζυγό του Σοφία, Ιωάννης Καραμπερίδης (ΣΕΜ) με τη σύζυγό του Ελένη, που οι δικοί της ήταν από την Καραντίνα της Σμύρνης, ο Στυλιανός Σιμιτζής, του Υγειονομικού, ιατρός, καρδιολόγος, με τη σύζυγό του Ελένη. Είχαμε και έναν ναύαρχο, τον κ. Παναγιώτη Σκαρμέα στη συντροφιά της κουνιάδας του κ. Βούλας Αργυροπούλου, πλαστικού ιατρού και του συζύγου της ιατρού Γιώργου Αργυρόπουλου, συγγραφέα σμυρναίικων βιβλίων, μέλος Δ.Σ. για πολλά χρόνια και του συγγενικού ζεύγους Μπουφούνου. Επίσης στη συντροφιά ήταν ο υποστράτηγος κ. Αντώνης Σαμπατακάκης του Ελεγκτικού Σώματος με τη σύζυγό του Μαρία, το γένος Γιάννη Ακριθάκη, από τους ιδρυτές της Ενώσεως Σμυρναίων, καθώς και δύο χήρες στρατηγών, η κ. Σκλη με την κόρη της ιατρό Ντόρα -που γιόρτασε τα 26 της χρόνια εκεί, στο ελληνικό γλέντι στο Κορδελιό και η κ. Οικονομίδου - Ψιμάδα με τη 13χρονη κόρη της Βίβιαν, Α΄ Γυμνασίου, εκπαιδευτικοί, καλλιτέχνες, ο γλύπτης κ. Αραποστάθης, η ζωγράφος Αλίκη Κριτσέλη με τη φίλη της Κατερίνα Αττάρτ, η Ηρώ Βοΐλα, η μητέρα της, το γένος Αθηναίου, από τη Σμύρνη. Ολοι, μέλη εγγεγραμμένα στην Ενωση Σμυρναίων, και φίλοι αυτών, έδειξαν το ίδιο ενδιαφέρον για τη Σμύρνη του 1922 και του 2009. Επίτιμος πρόεδρος που διετέλεσε επί 30 χρόνια άξιος προεδρος της Ενωσης ο κ. Τάκης Βεζυργιάννης, στύλος της Ενωσης που συνεχίζει ως αντιπρόεδρος Δ.Σ., με τη σύζυγό του Φλωρίτα, καλωσόρισμα της υποδοχής στο ελβετικό 5 αστέρων Μόνερικ ήταν το χαμόγελο της προξένου μας κυρίας Χαράς Σκουλαρίκου που μας δέχθηκε στο προξενείο, σε πολυκατοικία, πάνω στο «Και», όπου στεγάζεται προσωρινά. Το ελληνικό προξενείο σώθηκε, λευκή οπτασία στη νύχτα, με φοίνικα φρουρό (σκίτσο Σολομωνίδη).
«Κλικ» στις αναμνήσεις και στο τώρα
Ολοι όσοι έλαβαν μέρος στην προσκυνηματικού χαρακτήρα επίσκεψη κρατούσαν φωτογραφικές μηχανές, μερικοί και βιντεοκάμερα. Ολοι ήθελαν να κρατήσουν όχι μόνο στη μνήμη τους, αλλά σε εικόνες, ό,τι απέμεινε από τη Σμύρνη της χαράς και της προκοπής ώς τον Σεπτέμβρη του1922. Τότε που εγράφη το ΤΕΛΟΣ με πύρινα γράμματα... Αλλά όλοι, επίσης, θέλαμε να δούμε τη νέα Σμύρνη και μας εντυπωσίασαν τα πολλά πανεπιστήμια, οι άνετοι αυτοκινητόδρομοι με αερογέφυρες που διευκολύνουν τη συγκοινωνία με την ενδοχώρα. Κοντά στις πολυώροφες πολυκατοικίες που, λες και χτίστηκαν μέσα σε μια νύχτα, για να σβήσουν αναμνήσεις της ελληνικής Σμύρνης, πολλά αυθαίρετα. Από τα αρχοντικά του «Και» σώθηκαν ορισμένα -τα Αγαπημένα μας Φαντάσματα, όπως θα τα δείτε στα σημερινά Ελμπιστευτικά, στο περιοδικό «Κ» -ενώ το «Σπόρτιγκ Κλαμπ», οι κινηματογράφοι, το θέατρο, μικρή Σκάλα του Μιλάνου, τα καφενεία με τις μουσικές από του Κράμερ ώς το Κόρσο, έγιναν παρανάλωμα του πυρός. Και πίσω ακριβώς σώθηκαν πολλά στο Παραλλέλι, παράλληλο δρόμο και γειτονιά, με ελληνικά σπίτια που κατοικούνται από τουρκικές οικογένειες, με περιποιημένους τους κήπους τους. Τα ίδια και στο Κορδελιό, το Καρσγιακά, όπου σώθηκαν πολλά, όχι από τη Φωτιά, γιατί μόνο η κεντρική συνοικία της Σμύρνης με τον ναό της Αγίας Φωτεινής κάηκε ολοσχερώς, αλλά από την κατεδάφιση. Αυτά που σώζονται ξεχωρίζουν και είναι σήμερα Μουσείο του Κεμάλ Ατατούρκ ή καφενεία, όπως το ελληνικό ρεμπετάδικο, όπου η νεολαία της Τουρκίας συρρέει τα βράδια και γιορτάζει με τσιφτετέλι και ζεϊμπέκικο, όπως τότε που οι Σμυρνιοί έφερναν με τις άμαξες, σε ξεχωριστές περιπτώσεις, μαζί τις γυναίκες τους με τις οικογένειές τους. Και ο Νίκος Τσιντσίνης, μοναχογιός του αλευροβιομήχανου σιορ Γιαννακού Τσιντσίνη κυκλοφορούσε με την ανοιχτή Μεταλλουρζίκ, που τη δάνεισε στον βασιλέα Κωνσταντίνο όταν ήρθε σε επίσημη επίσκεψη στην απελευθερωμένη Σμύρνη του 1919... Φθάσαμε όμως στα «Τι είχαμε και τι χάσαμε» και αυτό δεν είναι σώφρον. Η Σμύρνη και τα γύρω θέρετρα ανήκουν τώρα στη νέα Τουρκία που εκεί δουλεύουν, μεγαλώνουν και σπουδάζουν τα παιδιά τους οι νέες οικογένειες, με τις δυσκολίες τους και αυτές. Νταρί, πασατέμπος με διπλό χωνάκι για τα φλούδια, παγωτό ξυλάκι και μύδια με λεμόνι από τους πλανόδιους στις προκυμαίες, το προσιτό τρατάρισμα στη βόλτα της Κυριακής. Μαντίλες φορούν, καμαρωτές, οι μνηστευμένες και οι παντρεμένες, αλλά όχι οι φοιτήτριες. Κοινό μειονέκτημα, κανείς δεν μιλάει αγγλικά ή μια άλλη δεύτερη γλώσσα. Είναι κολλημένοι στη λαρυγγώδη τουρκική, σαν να φοβούνται να ξεφύγουν από τα στενά τους εθνικιστικά όρια. Είναι όμως ευγενικοί και φιλόξενοι αν δεν ξέρουν να απαντήσουν σου δείχνουν, έρχονται μαζί σου. Και δέχονται να τους φωτογραφήσεις, να το χαμόγελο!
Με το καραβάκι της επιστροφής, το «Χίος», πιάσαμε τα ελληνικά νερά. Για πότε τα γκρίζα, σαν θυμωμένα (από τότε;) κύματα έγιναν ήρεμα και γαλάζια. Κατέβηκε και η ημισέληνος, όλοι καταλάβαμε ότι το Ταξίδι μάς έδωσε πολλά, κυρίως αναμνήσεις αλλά και αυτογνωσία. Δεν υπάρχει «μηχανή του χρόνου» να μπούμε μέσα, να γυρίσουμε πίσω στη Σμύρνη, στο Αϊδίνι, στην Αττάλεια των γονιών μας. Μένουν βέβαια τα ερείπια στην Εφεσο, στις Σάρδεις, στη Φιλαδέλφεια, άλλους σταθμούς του ταξιδιού μας. Με τις ελληνικές επιγραφές, τα αγάλματα, τους κίονες, και υδραγωγεία που μιλούν για τα χρόνια της ακμής. Φωτογραφία από τα Βουρλά, από το εξοχικό σπίτι του Νομπελίστα μας Γιώργου Σεφέρη δεν κρατήσαμε, ίσως γιατί το «διατηρητέο» που χρησιμεύει για δεξιώσεις και γάμους τουρκικούς δεν μοιάζει με το πέτρινο, με τα μεγάλα παράθυρα, όπου φωτογραφήθηκε ο ίδιος σε μια επιστροφή του, στα Βουρλά των παιδικών του χρόνων.
Στα Ποιήματά του, είναι πάντα εκεί
«Γυρεύω το παλιό μου σπίτι
με τ' αψηλά τα παραθύρια
σκοτινιασμένα απ' τον κισό
γυρεύω την αρχαία κολόνα
που κοίταζε ο θαλασσινός.
Πώς θες να μπω σ' αυτή τη στάνη;
Οι στέγες μου έρχονται ως τους ώμους».
Φθάνουμε Χίο. Πρώτη εικόνα στο λιμάνι, πρώτη εντύπωση η παρατημένη «διατηρητέα» Ιχθυόσκαλα! «Οπου κι αν πας η Ελλάδα σε πληγώνει...». Κι όμως αυτό το θλιβερό κτίσμα μπορεί να ανακαινιστεί, να γίνει αίθουσα υποδοχής επιβατών, με τα χιώτικα προϊόντα, μαστίχα, γλυκά κουταλιού, ούζο με μαστίχα, σαν ένα είδος καλωσορίσματος. Στο Τελωνείο καλό το έμψυχο υλικό, όλοι στις θέσεις τους, κι ο σκύλος ανίχνευσης Γιάρντροου -που οσφρίστηκε 154 κιλά ηρωίνη κι έστειλε 4 μέσα στη φυλακή- κουνά φιλικά την ουρά του. Η στέγη όμως στάζει όταν βρέχει και η προϊσταμένη κυρία Βερβερίδου παρακαλεί να πούμε έναν καλό λόγο - αξίζει καλύτερη υποδοχή στον ξένο και στον Ελληνα που έρχεται στη Χίο από τα αλλοτινά μέρη μας. Οσο για την αισιοδοξία, αυτή έχει να κάνει με τις ευφρόσυνες εικόνες, τα πρωτοσέλιδα και τις φωτογραφίες από τα εγκαίνια του Νέου Μουσείου Ακροπόλεως. Καιρός ήταν να μας θαυμάσουν κι εμάς, στον τόπο μας, οι ξένοι. Και να αφουγκραστούν μαζί μας το μήνυμα. Από μακριά ακούγονται τα ποδοβολητά των Ιππέων από τη Ζωφόρο που επιστρέφουν στον τόπο που γεννήθηκαν, και είναι το αίτημα πλέον οικουμενικό...

Association of the Enosi Smyrneon Powered by Elxis - Open Source CMS.  Copyright (C) 2006-2017 Elxis.org. All rights reserved.