Αρχική arrow Άρθρα - Εκδόσεις arrow Άρθρα Αρχείου arrow Άρθρο Ιουλίου Νο 2- Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή

Άρθρο Ιουλίου Νο 2- Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή

Πέμπτη, 03 Ιούλιος 2008

 

 

 

Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή


Ο Κ. Καραθεοδωρή γεννήθηκε στο Βερολίνο στις 13 Σεπτεμβρίου του 1873. Ο πατέρας του Στέφανος καταγόταν από το Μποσνοχώρι της Ανδριανούπολης της Ανατολικής Θράκης.  Ήταν διπλωμάτης της Οθωμανικής κυβέρνησης και η οικογένεια του έζησε κυρίως στα κράτη της Δυτικής Ευρώπης. Το 1875 ο πατέρας του τοποθετήθηκε πρεσβευτής της Τουρκίας στις Βρυξέλλες, με αποτέλεσμα να έχει ως μητρική γλώσσα τα ελληνικά και τα γαλλικά.  Μιλούσε επίσης από μικρή ηλικία τουρκικά και γερμανικά.
Μεγάλωσε σε ένα ευρωπαικό, επιστημονικό και αριστοκρατικό περιβάλλον, με ζωντανά τα στοιχεία της ελληνορθόδοξης οικογενειακής καταγωγής.

Σε ηλικία 6 ετών ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή χάνει την μητέρα του Δέσποινα και την ανατροφή του καθώς και της 8χρονης αδελφής του Ιουλίας αναλαμβάνει η γιαγιά του Ευθαλία Πετροκοκκίνου, γόνος της οικογένειας Πετροκοκκίνου από την Χίο.

Από το 1883 έως το 1885 φοίτησε σε σχολεία της Ριβιέρα και του Σαν Ρέμο.  Ένα χρόνο φοίτησε σε γυμνάσιο των Βρυξελλών, όπου στο μάθημα της γεωμετρίας κατάλαβε την αγάπη και την κλίση που είχε για τα Μαθηματικά.  Το 1886 εγγράφεται στο γυμνάσιο Ατενέ Ρουαγιάλ των Βρυξελλών, από όπου απεφοίτησε το 1891.

Το 1891 μετά από εξετάσεις γράφεται στην στρατιωτική σχολή Ecole Militaire de Belgique στο τμήμα των μηχανικών σαν αλλοδαπός μαθητής και απoφοιτεί το 1895 με τον βαθμό του ανθυπολοχαγού του μηχανικού, τον βαθμό όμως αυτό διατήρησε μια ημέρα γιατί ήταν αλλοδαπός.

Τον Ιούλιο του 1895 ο θείος του Αλέξανδρος Καραθεοδωρή που ήταν γενικός διοικητής της Κρήτης τον προσκαλεί στα Χανιά όπου και γνωρίζει τον Ελευθέριο Βενιζέλο με τον οποίο θα τον συνδέσει μια μακροχρόνια φιλία. Ακολούθως επισκέπτεται την Λέσβο, όπου ο μηχανικός εξάδελφός του Ιάκωβος Αριστάρχης πραγματοποιούσε έργα οδοποιίας, στη συνέχεια δε  πάει στην Σάμο.

Τον πόλεμο του 1897 τον παρακολουθεί από την Αθήνα και το επόμενο έτος προσλαμβάνεται από αγγλική εταιρεία σαν βοηθός μηχανικός για την κατασκευή του φράγματος του Ασουάν.  Κατά την διάρκεια των δύο χρόνων της παραμονής του στην Αίγυπτο μελετώντας μαθηματικά συγγράμματα, και κάνοντας μετρήσεις στην κεντρική είσοδο της  Πυραμίδας του Χέοπος ο Καραθεοδωρή κατάλαβε πόσο μεγάλη γοητεία και επιρροή ασκούσαν επάνω του τα Μαθηματικά και συνειδητοποίησε πως η δουλειά του μηχανικού δεν ήταν εκείνη που αναζητούσε το ανήσυχο πνεύμα του. Έτσι το 1900 σε ηλικία 27 χρονών και, προς μεγάλη έκπληξη των δικών του, αποφασίζει να εγκαταλείψει το επάγγελμα του μηχανικού και να πάει στην  Γερμανία για σπουδές στα μαθηματικά  στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου.

Το 1902 συνέχισε τη σπουδή του στο Πανεπιστήμιο του Γκέτιγκεν κοντά στους Φ. Κλάιν και Ν. Χίλμπερτ, απ’ όπου και απεφοίτησε αφού δε ολοκλήρωσε και  την διατριβή του με άριστα, σε 9 μήνες παρουσίασε την υφηγεσία του η οποία έγινε δεκτή από το ακροατήριο με παρατεταμένα χειροκροτήματα. Το 1905 έγινε υφηγητής στο Γκέτινγκεν, ενώ ήταν ακόμα στο 9ο εξάμηνο σπουδών του. Έκτοτε ταξίδεψε σε πολλά μέρη της Ευρώπης.

Το 1908 ζήτησε από την Ελληνική πολιτεία εργασία στο Πανεπιστήμιο ή στην σχολή Ευελπίδων, οι αρμόδιοι δε του απάντησαν ότι θα μπορούσε να διοριστεί μόνο ελληνοδιδάσκαλος σε επαρχιακό σχολείο και τίποτα παραπάνω! Έφυγε απογοητευμένος στην Γερμανία όπου και έγινε τακτικός καθηγητής στο Πολυτεχνείο του Ανόβερου, 2 χρόνια αργότερα τακτικός καθηγητής στο Πολυτεχνείου του Μπρεσλάου. Επιτέλους, το 1911 η Ελληνική κυβέρνηση τον καλεί να μετάσχει στην κριτική επιτροπή των υποψηφίων καθηγητών της Φυσικομαθηματικής σχολής.
Ο Καραθεοδωρή που ποτέ δεν έπαψε να ενδιαφέρεται και να αγαπά την Ελλάδα δέχεται. Το 1913 προτείνει να δημιουργηθεί το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, η ιδέα προχωράει, αλλά το 1914 αρχίζει ο Α' Παγκόσμιος πόλεμος. Τα χρόνια που ακολουθούν επιτυγχάνει στην Γερμανία και καταλαμβάνει την μία μετά την άλλη θέση. Επισκέπτεται το ένα μετά το άλλο τα Πανεπιστήμια, από τα οποία δέχεται προσκλήσεις για να διδάξει στην Αμερική αλλά και στην Ευρώπη.
Κατά την περίοδο του ναζισμού, τον μεσοπόλεμο, φυγαδεύει πολλούς Εβραίους κυρίως επιστήμονες στην Αμερική.
Πέθανε το 1950 και αναπαύεται στο νεκροταφείο του Μονάχου αφού δύο μήνες πριν είχε δώσει την τελευταία του διάλεξη στο Μόναχο.

Οργανωτής του Πανεπιστημίου της Σμύρνης


Το 1919 η ελληνική κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου αποφάσισε την ίδρυση και  δεύτερου Πανεπιστημίου, στη  Σμύρνη.  Κάλεσε λοιπόν τον Κ. Καραθεοδωρή  προκειμένου να οργανώσει το Πανεπιστήμιο  Σμύρνης. Ο Καραθεοδωρή, δέχεται την πρόταση του Ελ. Βενιζέλου, εγκαταλείποντας την λαμπρή καριέρα του.
Σχηματίζει αμέσως τον πρώτο πυρήνα καθηγητών προκειμένου να ξεκινήσει την ίδρυση του Πανεπιστημίου.
Μεταξύ των πρώτων παρεκάλεσε τον Σμυρναίο, διάσημο ήδη παρά το νεαρό της ηλικίας του, Καθηγητή της Φαρμακολογίας εις το Πανεπιστήμιο του Βερολίνου Γεώργιο Ιωακείμογλου να εγκαταλείψει την λαμπρή του καριέρα και να επιστρέψει στη γενέτειρά του προκειμένου να συμβάλλει στο έργο της ίδρυσης του νέου Πανεπιστημίου.

Καθηγητής της Φυσικής προσελήφθη ο Φρίξος Θεοδωρίδης ο οποίος διέπρεψε αργότερα εις την Αμερική. 

Τρίτος πυρήνας απετέλεσε ο εκ Κωνσταντινουπόλεως Νικόλαος Κριτικός, ο οποίος μετά το 1922 διετέλεσε καθηγητής των Μαθηματικών στο Πολυτεχνείο Αθηνών.

Ο Π. Κυρόπουλος, για πολλά χρόνια βοηθός του σπουδαιότερου φυσικοχημικού της εποχής Α.Tamann, προτάθηκε για την έδρα της Χημείας. 

Ο Θεολόγος Κεσίσογλου από την Καισάρεια με σπουδές στο Βέλγιο και ο οποίος είχε οργανώσει γεωργικές σχολές στην Κίνα, Κολομβία και Ουραγουάη με αξιόλογο συγγραφικό έργο, προοριζόταν για την έδρα Αγρονομικής Επιστήμης.

Τέλος, ο Ε. Πάσκεβιτς για μηχανουργός στην οργάνωση των εργαστηρίων.

Για την εγκαθίδρυση της βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου αγοράστηκαν σπουδαία συγγράμματα που στάλθηκαν στην Σμύρνη σε 36 μεγάλα κιβώτια και αργότερα εμπλουτίστηκαν με άλλα σπάνια βιβλία σχετικά με την Μ. Ασία. Δηλαδή όρισε ότι καλύτερο ήταν διαθέσιμο στην Ευρώπη από προσωπικό για το Πανεπιστήμιο που το ονόμασε ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ.

Όραμα του Καραθεοδωρή ήταν η δημιουργία μιας ισχυρής Φυσικομαθηματικής σχολής σε συνδυασμό με την  εγκαθίδρυση τόσο μιας Πολυτεχνικής όσο και Γεωπονικής Σχολής.  Πιστεύοντας στην ιδέα της συνεργασίας μεταξύ των δύο λαών, του Τουρκικού και του Ελληνικού, απέβλεπε επίσης στην δημιουργία μιας μεγάλης Σχολής Ανατολικών γλωσσών όπου θα διδάσκονταν  η Τουρκική, η Αραβική, η Περσική και η Εβραΐκή. 
Δυστυχώς όμως η ακολουθία των εξελίξεων απέτρεψε κάθε προσπάθεια και όραμα.

Όταν καταστράφηκε το Μικρασιατικό όνειρο, συγκέντρωσε και φυγάδεψε το υλικό της σχολής, που θα ήταν το στολίδι της Ανατολής, πήρε το κλειδί, το οποίο συμβολικά αργότερα παρέδωσε στον Νικόλαο Πλαστήρα, και έφυγε από την πόλη από τους τελευταίους, με κίνδυνο να πέσει στα χέρια των Τούρκων.
Τα βιβλία και τα όργανα του πανεπιστημίου της Σμύρνης φυλάσσονται στο μουσείο του Πανεπιστημίου των Αθηνών


Πηγές:

1. http://stuttgart.europe.sch.gr/einstein/frames/karatheodori.htm
2. Ο οικονομικός Ταχυδρόμος, Αριθμός. Φύλλου 992, Αθήναι 26 Απριλίου 1973, σ. 84-85
3. Βικιπαίδεια,

Σύνταξη:

Κ. Κρ. Μπαρμπάτση

Association of the Enosi Smyrneon Powered by Elxis - Open Source CMS.  Copyright (C) 2006-2017 Elxis.org. All rights reserved.