Αρχική arrow Άρθρα - Εκδόσεις arrow Άρθρα Αρχείου arrow Χαρακτηριστικά των ενδυμασιών της Μ. Ασίας και Πόντου

Χαρακτηριστικά των ενδυμασιών της Μ. Ασίας και Πόντου

Κυριακή, 02 Νοέμβριος 2008

 

Μικρασιατικά Χρονικά
Τόμος 20ος , 1998


ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ
ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ

Περίληψη από την ανακοίνωση της κ. Ιωάννας Παπαντωνίου, Σκηνογράφου – Ενδυματολόγου, Προέδρου Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος
στο Β’ Πανελλήνιο Συνέδριο Μικρασιατικής Λαογραφίας, 29/11 έως 1/12/1996, Πολεμικό Μουσείο.


Το ενδυματολογικό σύνολο πού καθιερώθηκε από τους Οθωμανούς στους αστικούς κυρίως πληθυσμούς θα μπορούσαμε χοντρικά να πούμε ότι είναι εκείνο πού συνθέτει τη φορεσιά ενός χριστιανού ορθόδοξου κληρικού στις μέρες μας. ' Η διαφορά από άντρα σε γυναίκα περιοριζόταν συνήθως σε επί μέρους στοιχεία πού χαρακτήριζαν την κοπή του κυρίου φορέματος.
Το σύνολο αυτό εντοπίζεται κυρίως στις γυναικείες ενδυμασίες των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και του Πόντου, ενώ τα αντρικά σύνολα τις πιο πολλές φορές είχαν ουσιαστικές τοπικές ιδιαιτερότητες, πού διαμορφώθηκαν για διαφορετικούς λόγους σε κάθε περιοχή χωριστά (ποντιακό και νησιώτικο σαλβάρι).

Μια τέτοια φορεσιά είχε:
Μία ή δύο μεγάλες βράκες, φορεμένες ή μία πάνω στην άλλη. Μία πουκαμίσα πού έφτανε στο μήκος ως την κοιλιά ή και πιο κάτω, έως και μέχρι τα νύχια των ποδιών. Πάνω ή κάτω από την πουκαμίσα μπορούσε να φορεθεί μια τραχηλιά, μάλλον προαιρετική. Ένα μακρυμάνικο, μακρύ ή κοντό, φόρεμα-ρόμπα, τελείως ανοιχτό εμπρός. Πολλές φορές φορούσαν ένα μακρύ φόρεμα-ρόμπα και πάνω από αυτό ένα κοντό. Την περιφέρεια την τύλιγαν με ένα πολύ μακρύ και πολύ πλατύ ζωνάρι, και πάνω απ' αυτό έβαζαν μια ή δυο ζώνες πού κούμπωναν συνήθως με μεταλλικά κλειδωτάρια (κουμπιά).
Πάνω απ' όλα αυτά, ανάλογα με την περίσταση ή την εποχή, φόραγαν ένα κοντό ή μακρύ πανωφόρι — μακρυμάνικο, κοντομάνικο ή αμάνικο — επενδυμένο (σε ειδικές τάξεις ανθρώπων) με γούνα πού κάποιες φορές σχημάτιζε γιακά. Οι γυναίκες σε πολλές περιοχές της Οθωμανικής αυτοκρατορίας φορούσαν στο δρόμο το φερετζέ, είδος πανωφοριού με τεράστιο γιακά πού τον έριχναν πάνω από το κεφάλι.
Τα κεφαλοδέματα, άπλα ή σύνθετα, με βάση το φέσι, ξεκαθάριζαν την κοινωνική τάξη, την εθνότητα, την οικογενειακή κατάσταση.

Ο ενδυματολογικός κώδικας καθοριζόταν ως προς τα οθωμανικά δεδομένα από φιρμάνια, πού σε άλλες περιπτώσεις τηρούνταν ευλαβικά, ενώ σε άλλες ατονούσαν. Τα χαρακτηριστικότερα ανατολίτικα ενδύματα αυτού του συνόλου ήταν ή βράκα και ένα φόρεμα-ρόμπα, το αντερί ή το καβάδι, το καφτάνι ή το ζιπούνι κλπ. Τα υφάσματα με τα όποια ήταν ραμμένα έρχονταν από την ' Ανατολή, όπως καμιά φορά και ολόκληρα τα ενδύματα.

Μας είναι γνωστά τα αντερί της Συρίας, πού είχαν και από ένα μεγάλο κατακόρυφο άνοιγμα δεξιά και αριστερά. Τα αντερί ενδύματα, Ιππέων αρχικά, μπορούσαν να σταυρώνουν τα δύο μπροστινά τους φύλλα εμπρός πάνω στη σέλα, ενώ το πίσω φύλλο να απλώνεται στα καπούλια του αλόγου. Κεντροασιατικό ακόμα στοιχείο σ' αυτά τα φορέματα-ρόμπες ή τεχνική του καπιτονέ, με μογγολική την προέλευση, και μάλιστα σε χρήση στα πολεμικά ενδύματα άμυνας.

Τις φορεσιές πού έφεραν μαζί τους οι Έλληνες πρόσφυγες της Μικράς Ασίας και του Πόντου εξετάζει η εργασία και επιδιώκει να εντοπίσει τις μεταξύ τους ομοιότητες.

Association of the Enosi Smyrneon Powered by Elxis - Open Source CMS.  Copyright (C) 2006-2017 Elxis.org. All rights reserved.