Αρχική arrow Άρθρα - Εκδόσεις arrow Άρθρα Αρχείου arrow Μία Συζήτηση με τον Θεσσαλονικιό ιστορικό Κυρ. ΣΤ. Χατζηκυριακίδη

Μία Συζήτηση με τον Θεσσαλονικιό ιστορικό Κυρ. ΣΤ. Χατζηκυριακίδη

Δευτέρα, 22 Ιούνιος 2009
Μια συζήτηση με τον Θεσσαλονικιό ιστορικό Κυρ. Στ. Χατζηκυριακίδη

«Κάτι αρχίζει να αλλάζει στη στάση και τη νοοτροπία των προσφυγικών σωματείων»

«Το ΕΛΝΤΟΡΑΝΤΟ της Ανατολής. Η διείσδυση των ευρωπαϊκών εταιρειών στα μεταλλεία της Μ. Ασίας (1861-1923)», το πέμπτο βιβλίο του κ. Κυριάκου Στ. Χατζηκυριακίδη, παρουσιάστηκε στις 20 Φεβρουαρίου 2009 στην ΄Ενωση Σμυρναίων από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Βασίλειο Καρδάση, την καθηγήτρια του ΕΜΠ κα Κωνσταντίνα Τάιμου και τον χωροτάκτη – πολεοδόμο κ. Φαίδωνα Παπαθεοδώρου στα πλαίσια του κύκλου «Μικρασία και Νέοι Ερευνητές» που καθιέρωσε το Δ.Σ. της Ενώσεως Σμυρναίων.
Για την πρωτοβουλία αυτή, ο κ. Χατζηκυριακίδης μας είπε: «Είναι ένα σημαντικό βήμα για την προβολή επιστημονικών εργασιών που νέοι πια ιστορικοί, ανθρωπολόγοι, κοινωνιολόγοι κ.ά. εκπονούν για τον Ελληνισμό εκείθεν του Αιγαίου. Το πόσοι είναι αυτοί, πολλοί ή λίγοι, είναι μία άλλη πτυχή του ίδιου θέματος, αλλά δεν είναι του παρόντος να αναλύσουμε. Η προβολή αυτή αποκτά δε ακόμη μεγαλύτερη σημασία για το νέο ερευνητή, δεδομένου ότι εκφράζεται και υλοποιείται από ένα ιστορικό προσφυγικό σωματείο, όπως είναι η Ένωσις Σμυρναίων. Φαίνεται πως κάτι αρχίζει να αλλάζει στη στάση και στη νοοτροπία, ορισμένων έστω, ιστορικών προσφυγικών σωματείων».
Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1973, απόφοιτος του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών και διδάκτορας του Τομέα Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας, Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του ίδιου Πανεπιστημίου ο Κυρ. Χατζηκυριακίδης που είναι από το 2002 υπεύθυνος του Δημοτικού Ιστορικού Αρχείου του Δήμου Ευόσμου (πρώην Νέο Κουκλουτζά Θεσσαλονίκης) και παράλληλα ασχολείται ιδιαίτερα με την έρευνα της Ιστορίας του Ελληνισμού του Πόντου και της Μ. Ασίας, συγγράφοντας σχετικά άρθρα και μελέτες.

Ξεκίνησε να ερευνά τον Ποντιακό και τον Μικρασιατικό Ελληνισμό λόγω της καταγωγής των παππούδων του. «Έχω δεχθεί πολλές φορές την ερώτηση, για ποιο λόγο επέλεξα ένα τόσο εξειδικευμένο θέμα, γιατί ασχολήθηκα με κάτι που είναι τόσο άγνωστο όχι μόνο στο ευρύ κοινό αλλά ακόμη και στο χώρο των ερευνητών των προερχομένων από τη Φιλοσοφική Σχολή, και γιατί τέλος πάντων δεν ασχολήθηκα με κάτι που έχει ίσως μεγαλύτερη πέραση. Απαντώ ότι καθοριστικό ρόλο έπαιξε γι’ αυτό πρωτίστως η προσφυγική καταγωγή μου.
Η προσφυγική, λοιπόν, καταγωγή μου από έναν από τους πιο φημισμένους οικισμούς των Ελλήνων μεταλλουργών του Πόντου, το Μεταλλείο Ταύρου, και η ανακάλυψη στη διάρκεια της δεκαπενταετούς πια έρευνάς μου πλήθους στοιχείων για τους περισσότερους μεταλλουργικούς οικισμούς (Μπουγά μαντέν, Άκ νταγ μαντέν, Μπάλια μαντέν, Άργανα μαντέν, Κιουμούς μαντέν κ.λπ.), με οδήγησαν στην απόφαση να ασχοληθώ στην αρχή με το Μεταλλείο Ταύρου στο νότο της Καππαδοκίας, και στη συνέχεια με το σύνολο των μεταλλουργών του Πόντου και των μεταλλείων στα οποία μόχθησαν στην ενδοχώρα της Μ. Ασίας. Το θέμα, βέβαια, των μεταλλουργών υπάρχει στην ελληνική βιβλιογραφία, αφορά όμως κυρίως στην Αργυρούπολη (ενν. την κοιτίδα τους) και τους νέους μεταλλουργικούς οικισμούς που δημιουργήθηκαν μέσα και έξω από τα όρια του ιστορικού Πόντου τον 19ο αιώνα. Οι ήδη υπάρχουσες όμως ελληνικές μελέτες αφενός κρατούν μια ελληνοκεντρική στάση αγνοώντας την ευρωπαϊκή διάσταση και αφετέρου, στην πλειοψηφία τους, βασίζονται στις αναμνήσεις των προσφύγων της α΄ γενιάς. Η νέα προς εξέταση πτυχή στην ανά χείρας μελέτη είναι η διείσδυση των ευρωπαϊκών εταιρειών στα μεταλλεία του μικρασιατικού χώρου και οι προσπάθειές τους να τα εκμεταλλευθούν μετά το β΄ μισό του 19ου αιώνα.

Για τον τίτλο του βιβλίου του που δημιουργεί εύλογα ερωτηματικά μας εξηγεί: «ΕΛΝΤΟΡΑΝΤΟ σημαίνει χώρα του χρυσού και ήταν μία ονομασία που έδιναν, από το μεσαίωνα ήδη, σε φανταστική χώρα της Νότιας Αμερικής με άφθονο χρυσάφι και πολύτιμους λίθους. Αργότερα βέβαια η ονομασία δόθηκε σε διάφορους πλούσιους τόπους όπου δημιουργούσαν την τύχη τους οι τυχοδιώκτες (σήμερα μάλιστα υπάρχουν 3 πόλεις στις Η.Π.Α. και ακόμη περισσότερες στην Κολομβία και στη Βενεζουέλα). Επομένως, κατ’ αναλογία με το Ελντοράντο της Δύσης, το αντίστοιχο «Ελντοράντο» της Ανατολής ήταν η μικρασιατική γη με τον άφθονο ορυκτό της πλούτο».

΄Οσο για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας νέος ερευνητής θα μας πει: «Ξέρετε, με ειλικρίνεια θα πω με λόγια απλά, ελπίζω όχι απλοϊκά, ότι για μένα προσωπικά -δεν ξέρω τι άποψη έχουν άλλοι ερευνητές- η Αθήνα είναι, ερευνητικά πάντα, μία πόλη ταυτόσημη με την ταλαιπωρία και το άγχος. Καθώς όλα είναι συγκεντρωμένα εδώ, αρχεία και βιβλιοθήκες, υπηρεσίες και άνθρωποι-κλειδιά, η κάθοδος στην Αθήνα σημαίνει πάντα: πολλά έξοδα και πολύς χρόνος που πρέπει να διαθέσεις, μακριά από το σπίτι σου και τις υποχρεώσεις σου, διεξάγοντας την έρευνα. Ακόμη και το ίδιο το ταξίδι είναι πολλές φορές μία περιπέτεια: η κακοκαιρία, το κλείσιμο των δρόμων, οι απεργίες στα Μέσα Μεταφοράς κ.λπ. κ.λπ.
Αυτή όμως η δυσάρεστη κατάσταση που σας περιέγραψα, και που δεν απέχει καθόλου από την πραγματικότητα, δείχνει, ωστόσο, πιστεύω, ότι παρά τις αντιξοότητες, το μεράκι των νέων μελετητών είναι τόσο μεγάλο που καταφέρνει να υπερκεράσει τα κάθε είδους εμπόδια και τις δυσκολίες. Επίσης, το φυτώριο της Θεσσαλονίκης εξακολουθεί να παράγει ασταμάτητα νέους ερευνητές χάρη στις προσπάθειες καθηγητών που έβαλαν τις μικρασιατικές σπουδές μέσα στις σχολές. Ασφαλώς και πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά βήματα σε όλους τους τομείς, πιστεύω όμως ότι τα πράγματα ωρίμασαν. «Επιτέλους», θα πει κανείς. «Προσοχή», θα σημείωνα. Εννοούμε την προσέγγιση των θεμάτων με νηφαλιότητα, με συνέπεια, με ακρίβεια, μακριά από εθνικιστικές εξάρσεις ή πέρα από δακρύβρεχτες αφηγήσεις. Βεβαίως και χάρη στις πονεμένες ιστορίες των γιαγιάδων και των παππούδων μας έφθασε η δική μου γενιά να μιλάει και να ερευνά τη Μ. Ασία, τον Πόντο, την Καππαδοκία κ.λπ. Όμως οι απαιτήσεις είναι πια πολλές, οι ξένοι επιστήμονες ζητούν επιστημονικά τεκμηριωμένες εργασίες, ή για να αντιμετωπίσουμε κάποιες πιθανές δικές τους κατασκευασμένες ιστορίες, θα πρέπει εμείς να είμαστε επιστημονικά ενημερωμένοι και κατηρτισμένοι και φυσικά να έχουμε νηφαλιότητα».

Κλείνοντας τη συζήτηση μαζί μας ο κ. Χατζηκυριακίδης ευχήθηκε η προσπάθεια της Ενώσεως Σμυρναίων να προχωρήσει «και όλοι μας να συνεχίσουμε το συναρπαστικό ταξίδι στη γνώση του Ελληνισμού όπου γης, ιδιαίτερα του μικρασιατικού, με την ίδια ζέση και ενθουσιασμό, με συνέπεια, με όραμα».

ΝΙΚΟΣ ΒΙΚΕΤΟΣ

Δημοσιευμένες μονογραφίες
του Κυρ. Χατζηκυριακίδη

Το Μεταλλείο Ταύρου 1826-1924. Συμβολή στην ιστορία των ελληνικών οικισμών της Μ. Ασίας, Εκδόσεις Αφοί Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1999, (β΄ έκδοση 2004).
Εθνικό Ίδρυμα Προστασίας Απόρων Παίδων Μακεδονίας “ο Αριστοτέλης”, Ιστορικό λεύκωμα των Εκδόσεων University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2002.
Μέριμνα Ποντίων Κυριών. 100 Χρόνια Προσφοράς, Εκδόσεις Αφοί Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2004.
Το «Ελντοράντο» της Ανατολής. Η διείσδυση των ευρωπαϊκών εταιρειών στα μεταλλεία της Μ. Ασίας (1861-1923), εκδόσεις Επίκεντρο Α.Ε., Θεσσαλονίκη 2008.
Εύοσμος. Η ιστορία του τόπου και των ανθρώπων του, έκδοση Δήμος Ευόσμου, Θεσσαλονίκη 2008.


Association of the Enosi Smyrneon Powered by Elxis - Open Source CMS.  Copyright (C) 2006-2017 Elxis.org. All rights reserved.