Αρχική arrow Άρθρα - Εκδόσεις arrow Άρθρα Αρχείου arrow Μνήμες ιστορίας στο αρχείο της Ένωσης Σμυρναίων

Μνήμες ιστορίας στο αρχείο της Ένωσης Σμυρναίων

Δευτέρα, 09 Ιανουάριος 2012

Μνήμες ιστορίας στο αρχείο της Ένωσης Σμυρναίων

Dnmogerovtes Smyrnioi .

Χειρόγραφα, επίσημα έγγραφα, πίνακες, φωτογραφίες και άλλα ντοκουμέντα που αναβιώνουν την καθημερινή ζωή στη Σμύρνη, πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή, και αναδεικνύουν τις σημαντικές προσωπικότητες που γεννήθηκαν και έζησαν εκεί, όπως ο νομπελίστας ποιητής, Γιώργος Σεφέρης, συγκαταλέγονται στο πλούσιο αρχειακό υλικό της Ένωσης Σμυρναίων.

Σημαντικό τμήμα του αρχείου αποτελούν τα κειμήλια από την οικογένεια του ποιητή, Γιώργου Σεφέρη. Σε αυτά συγκαταλέγονται ξυλογραφία που απεικονίζει τη Σμύρνη το 1730 και αποτελεί προσφορά του Γιώργου Σεφέρη στην Ένωση Σμυρναίων, δερματόδετο αντίτυπο της Καινής Διαθήκης, που χρονολογείται το 1902 και περιλαμβάνει την ιδιόχειρη αφιέρωση «Τη αγαπητή Κυρία Στελ. Σεφεριάδου προς ανάμνησιν και δι’ ατομικήν οικογενειακήν και εθνικήν ευδαιμονίαν τας ιεράς Βίβλους.

Ο «Σμύρνης Χρυσόστομος» (το κειμήλιο δώρισε στην Ένωση Σμυρναίων η σύντροφος του Γιώργου Σεφέρη, Μαρώ), καθώς και το τσιμπούκι του Γιώργου Σεφέρη και ο αναπτήρας με το μονόγραμμά του.

Επίσης, ένα παλιό ασημένιο θυμιατήρι μικρασιατικής τέχνης της οικογένειας Σεφεριάδου, προσφορά της Ιωάννας Τσάτσου στη μνήμη των αδελφών της Γιώργου και Άγγελου Σεφεριάδη, σμυρναίικο ασημένιο εκκλησιαστικό ραντιστήρι και δύο ασημένιοι κονδυλοφόροι της οικογένειας Σεφεριάδου, προσφορά της Μαρώς Σεφέρη.

Η Ένωση Σμυρναίων ιδρύθηκε το 1936 από 35 Μικρασιάτες, οι περισσότεροι από τους οποίους κατείχαν διακεκριμένη θέση στην κοινωνία της Σμύρνης πριν από το 1922. Σκοπός της ίδρυσής της ήταν η ιστορική έρευνα του Μικρασιατικού Ελληνισμού και η διατήρηση της μικρασιατικής μνήμης και παράδοσης.

Στις δραστηριότητές της συγκαταλέγονται η έκδοση επιστημονικού περιοδικού με τίτλο «Μικρασιατικά Χρονικά» (από το 1938) και διμηνιαίας εφημερίδας με τίτλο «Μικρασιατική Ηχώ».

Διαθέτει ένα πλούσιο αρχείο, που στεγάζεται στα δύο κτίρια της Ένωσης, στις οδούς Καρύτση και Σκουφά. Το αρχείο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων χειρόγραφα και επίσημα έγγραφα, με πληροφορίες για την καθημερινή ζωή και τα σημαντικά γεγονότα στην ευρύτερη περιοχή της Σμύρνης.

«Το Ελληνικόν Ορφανοτροφείον Σμύρνης συντηρούμενον υπό της Αδελφότητας αυτού αποτελούμενης εξ Ελλήνων Μικρασιατών […] επί τη ευκαιρίαν της ενάρξεως των εργασιών του Συνεδρίου της ειρήνης θεωρεί επιβεβλημένον να διαβιβάση δι υμών προς τον λαόν των Ηνωμένων Πολιτειών τον άπειρον αυτού θαυμασμόν δια τον ηρωικόν ευγενή και πλήρη αυτοθυσίας αγώνα τον οποίον διεξήγαγεν…», αναφέρει το Ελληνικό Ορφανοτροφείο Σμύρνης σε ψήφισμά του στις 13 Ιανουαρίου 1919 που απευθύνεται προς τον πρόεδρο της Δημοκρατίας των ΗΠΑ.

«Η Ελληνική Κοινότης της μαρτυρικής πόλεως Αϊδινίου, λαβούσα υπ’ όψιν την αμερόληπτον, άψογον, άοκνον και άγρυπνον διοίκησιν υμών ως και το πολλαπλώς επιδειχθέν ενδιαφέρον σας δι’ αυτήν κατά τη διετή ενταύθα διαμονήν σας, ως διοικητής Μεραρχίας και αδυνατούσα άλλως να εκδηλώση της προς υμάς ευγνωμοσύνην της, ως και επί τη αναχωρήσει υμών θλίψιν της, παρακαλεί υμάς όπως δεχθήτε την παρούσαν ευχαριστήριον…», σημειώνει σε ευχαριστήρια επιστολή της προς τον αναχωρούντα για τη Σμύρνη Μοίραρχο Αϊδινίου, Ιωάννη Σπύρου, η Δημογεροντία της Ελληνικής Κοινότητας Αϊδινίου στις 19 Σεπτεμβρίου 1921, δύο χρόνια μετά τη μαρτυρική σφαγή των κατοίκων της πόλης.

Στο αρχείο της Ένωσης συγκαταλέγονται, επίσης, ζωγραφικοί πίνακες με προσωπογραφίες, μεταξύ των οποίων του Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομου (έργο Αγλαΐας Παπά), της διευθύντριας του Ομήρειου Παρθεναγωγείου, Ελένης Λουίζου (έργο Νίνας Ανταλίδου Σακέττα) και του Σμυρναίου μεγαλέμπορου υαλικών, Βασίλειου Χατζημιχαήλου - Βασίλαρου. Για τον τελευταίο ο Φώτης Κόντογλου έγραφε: «Η εικών του Βασιλείου Χ’’ Μιχαήλου - Βασίλαρου, εκτός από την αξίαν που έχει ως ιστορικόν ντοκουμέντον, και από καλλιτεχνικής πλευράς δεν είναι έργον τυχαίον. Πρόκειται διά προσωπογραφίαν εκτελεσθείσαν πιθανώτατα εν Ιταλία παρ’ Ιταλού καλλιτέχνου με αξιολόγους ικανότητας προσωπογράφου».

Επίσης, στο αρχείο περιλαμβάνονται φωτογραφίες αρχιερέων, επιφανών οικογενειών, επιστημόνων και λογοτεχνών, όπως του εθνομάρτυρα Μητροπολίτη Μοσχονησίων Αμβρόσιου Πλειανθίδη, του μαρτυρήσαντα δημογέροντα Σμύρνης, Νικόλαου Τσουρουκτσόγλου, του Γιώργου Σεφέρη και του πατέρα του, ακαδημαϊκού, Στέλιου Σεφεριάδη.

Σε φωτογραφίες αποτυπώνονται χώροι σχετικοί με την καθημερινότητα στη Σμύρνη, όπως η κεντρική αίθουσα του Ομήρειου Παρθεναγωγείου, ο μουσικός όμιλος Βουρλών, αλλά και ιστορικά στιγμιότυπα, όπως η απόβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη στις 2 Μαΐου του 1919 και η φλεγόμενη Σμύρνη.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν, επίσης, οι χάρτες, τα σχεδιαγράμματα και οι φωτογραφίες, που αποτυπώνουν όψεις της Σμύρνης. Μεταξύ αυτών λιθογραφία με σχεδιάγραμμα της Σμύρνης, του 1913, χρωμολιθογραφία με άποψη της Σμύρνης (1900-1910) και σχεδίασμα που αποτυπώνει τη Σμύρνη κατά το 1678.

Στα κειμήλια του αρχείου συγκαταλέγονται θυμιατήρια, μετάλλια, σφραγίδες, σερβίτσια, καθώς και ένα μεταλλικό δοχείο που περιέχει χώμα από τη Σμύρνη και πέτρα από το Ιερό Βήμα της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινούπολης.

Στις συλλογές της Ένωσης ανήκουν, επίσης, φωνοταινίες με λαϊκά τραγούδια της Σμύρνης, καθώς και μουσικές εκδόσεις και παρτιτούρες.

Πλούσια είναι και η βιβλιοθήκη της Ένωσης Σμυρναίων, με περισσότερες από δύο χιλιάδες εκδόσεις σχετικές με την ιστορία της Μικράς Ασίας, καθώς και τόμοι εκδόσεων της Σμύρνης που αποτελούνται από βιβλία λογοτεχνικά, μεταφράσεις, μυθιστορήματα και περιοδικά.

Τη δημιουργία Μουσείου του Ελληνισμού της Ανατολής και τη στέγασή του στα προσφυγικά κτίσματα της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, στους Αμπελόκηπους, διεκδικεί η Ένωση Σμυρναίων, προκειμένου το αρχειακό υλικό της να συστεγαστεί με τις σχετικές συλλογές άλλων μουσείων και να είναι προσιτό σε ερευνητές και ευρύ κοινό.

Το χρονικό της διεκδίκησης δημιουργίας Μουσείου για τον Ελληνισμό της Ανατολής ξεπερνά το μισό αιώνα. Το 1974 συστήθηκε η Διασωματειακή Προσφυγική Συνεργασία, που εργάσθηκε συστηματικά για το ζήτημα αυτό.

Η Ένωση Σμυρναίων έχει προτείνει τη στέγαση του Μουσείου του Ελληνισμού της Ανατολής στις προσφυγικές πολυκατοικίες της Λεωφόρου Αλεξάνδρας στους Αμπελόκηπους, συνοικία που στέγασε το μεγαλύτερο αριθμό Μικρασιατών προσφύγων στο δήμο Αθηναίων.

Όπως εξηγεί ο αντιπρόεδρος της Ένωσης, Φαίδων Παπαθεοδώρου, σύμφωνα με την πρόταση, το Μουσείο, που θα λειτουργήσει ως φορέας της ανάπτυξης της δια βίου μάθησης για την ιστορία και τον πολιτισμό του ελληνισμού της Ανατολής, θα διαρθρωθεί ως εξής: στα πρώτα τέσσερα μπλοκ πολυκατοικιών θα στεγαστούν οι μόνιμες εκθέσεις, η βιβλιοθήκη, χώροι σεμιναρίων, τα εργαστήρια και η διοίκηση. Τα υπόλοιπα τέσσερα μπλοκ θα διατηρήσουν το χαρακτήρα γειτονιάς κατοικίας.

Το Μουσείο προτείνεται, επίσης, να αναπτύσσεται και σε τρεις ακόμα χώρους, τον παλιό κινηματογράφο «Αρζεντίνα», στη γωνία Αλεξάνδρας και οδού Παναθηναϊκού, το παλιό βιοτεχνικό κτίριο, στην οδό Τσόχα, που σήμερα στεγάζει νυχτερινό κέντρο και το παλιό περίπτερο- αναψυκτήριο δίπλα στις προσφυγικές πολυκατοικίες, που θα μπορούσε να αποτελέσει την υποδοχή του Μουσείου.

Το αίτημα βρίσκεται ακόμα σε εκκρεμότητα, με τελευταία εξέλιξη την κατάθεση ερώτησης στη Βουλή του βουλευτή Λάρισας, Μάξιμου Χαρακόπουλου, πριν από ένα χρόνο για την αξιοποίηση των προσφυγικών πολυκατοικιών της λεωφόρου Αλεξάνδρας υπέρ της στέγασης Μουσείου του Ελληνισμού της Ανατολής.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ/ Αθήνα 4η Ιαν.2012/ Μαρία Κουζινοπούλου

Association of the Enosi Smyrneon Powered by Elxis - Open Source CMS.  Copyright (C) 2006-2017 Elxis.org. All rights reserved.