Αρχική arrow Άρθρα - Εκδόσεις arrow Άρθρα Αρχείου arrow Παναγιώτης Φούγιας, Κωνσταντίνος Ν. Καλλίνικος

Παναγιώτης Φούγιας, Κωνσταντίνος Ν. Καλλίνικος

Παρασκευή, 12 Φεβρουάριος 2010

Παναγιώτης Γ. Φούγιας, Κωνσταντίνος Ν. Καλλίνικος. Μέγας Οικονόμος και Πρωτοπρεσβύτερος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Θεσσαλονίκη, Μαλλιάρης-παιδεία, 2009, 480 σσ.[1]

Ευπειθής ούσα στην προτροπή του Απ. Παύλου «μνημονεύετε των ηγουμένων ημών ν τ πίστει», η γεραρά «Ενωσις Σμυρναίων» λαμβάνει την πρωτοβουλία για την παρουσίαση του ογκώδους έργου του θεολόγου, επιτίμου Σχολικού Συμβούλου, αριστούχου αποφοίτου της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, Δρος Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Manchester (Μαγχεστρία), με τον τίτλο Κωνσταντίνος Ν. Καλλίνικος. Μέγας Οικονόμος και πρωτοπρεσβύτερος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, εξ αφορμής μίας διπλής επετείου. Πρώτον, το 2010 συμπληρώνονται 150 έτη από της ανεγέρσεως του ι. Ναού του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου του Manchester και δεύτερον, το 2010 συμπληρώνονται 70 έτη από της εις Κύριον εκδημίας του Κωνσταντίνου Καλλινίκου. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένας πνευματικός δεσμός μεταξύ των Αλατσάτων και της Μαγχεστρίας μέσω του Κ. Καλλινίκου και του συγγραφέα του βιβλίου.

Το έργον αποτελεί το απαύγασμα των ερευνητικών και συγγραφικών ενδιαφερόντων του συγγραφέα, που ενσταλάζει όλη την πολυετή εμπειρία του κατά την μακρά και γόνιμη θητεία του στα παλαίφατα Πατριαρχεία της Ανατολής. Τόσο στο παλαιότερον έργον του Αθήνα-Φανάρι . Παραλειπόμενα (Θεσσαλονίκη 2006), όσο και στο μεταγενέστερο έργον του Μεθόδιος. Ο αδικημένος ιεράρχης (Θεσσαλονίκη 2008), εκδομένα και τα δύο από τον ρέκτη εκδότη Αντώνιο Μαλλιάρη, ο Π. Γ. Φούγιας εκφράζει όχι μόνον τον σεβασμόν του στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και στην Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία, αλλά εκθέτει με οξύ πνεύμα και αντικειμενικότητα τις διορθόδοξες και διεκκλησιαστικές σχέσεις.

Στο παρόν έργον κατορθώνει ο συγγραφέας να εξιστορήσει τον βίο του Κ. Καλλινίκου, το αξιόλογο ποιμαντικό και συγγραφικό έργον του, όπως αυτό εμφανίζεται στα πολυπληθή άρθρα του και βαθυστόχαστα βιβλία του, αλλά κυρίως μέσα από τις βιβλιοκρισίες που έγραψαν κορυφαίοι Θεολόγοι για τον Κ. Καλλίνικο, αποτυπώνοντας με τον τρόπο αυτό την βαθειά εκτίμηση και αποδοχή που είχε το έργον του.

Το έργον σύγκειται από δύο ανισομεγέθη Μέρη. Το Μέρος Α΄ «Ο Μέγας Οικονόμος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας Κ. Καλλίνικος» (σσ.21-187) αποτελείται από δεκαεπτά κεφάλαια- ενότητες. Γεννημένος στα Αλάτσατα της Ερυθραίας το 1870, ο Κ. Καλλίνικος, παιδί πολύτεκνης οικογενείας με άλλα τρία αδέλφια, έλαβε την εγκύκλια παιδεία του στα σχολεία της γενετείρας του, καθώς και στην περίφημη «Αναξαγόρειο Σχολή» των Βρυούλων. Εσπούδασε την ιερά επιστήμη της Θεολογίας στην γεραρά Θεολογική Σχολή της Χάλκης, από την οποία απεφοίτησε με παναριστεία το 1896. Λαικός ών προσελήφθη ως ιεροκήρυκας από την Θρησκευτική Αδελφότητα της Σμύρνης «Ευσέβεια». Εκεί διέπρεψε ως ιεροκήρυκας, κατηχητής και καθηγητής επί αρχιερατείας του Μητροπολίτου Σμύρνης Βασιλείου. Πνευματικό ανάστημα του Γερμανού Καραβαγγέλη (1863-1935), Επίσκοπο Χαριουπόλεως (1896-1900), Μητροπολίτη Καστορίας (1900- 1908), είτα Αμασείας (1908-1922), στην συνέχεια Ιωαννίνων (1923-1924) και τελικά Κεντρώας Ευρώπης (1924-1935), από τον οποίο χειροτονήθηκε Διάκονος και Πρεσβύτερος.

Η διεξοδική περιγραφή του βίου και της δράσεως του Κωνσταντίνου Καλλινίκου δίδει την ευκαιρία στον συγγραφέα να προβεί και σε μία πνευματική ιστορία των Αλατσάτων. Ειδικότερα, ένας μεγάλος αριθμός κληρικών που στελέχωσαν την Εκκλησία της Ελλάδος, την Εκκλησία του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας και την Διασπορά καταγόταν από τα Αλάτσατα. Παράλληλα, ο συγγραφέας αναδεικνύει την συμβολή των Μεγάλων Ευεργετών στην οικονομική ενίσχυση του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ετσι, όταν κατεστράφη η Θεολογική Σχολή της Χάλκης από τον σεισμό της 28ης Ιουνίου 1894 και οι σπουδαστές αναγκάσθηκαν να αποχωρήσουν οίκαδε, εμφανίσθηκε ο Μέγας Ευεργέτης του Γένους και της Εκκλησίας Παύλος Στεφάνοβικ, ο οποίος κατόπιν προτροπής του φίλου του Μητροπολίτου Ηρακλείας Γερμανού Καβακοπούλου (Βαλατά Φαναρίου 6. 12.1835-ΚΠολις 1920), του μετέπειτα Οικουμενικού Πατριάρχου Γερμανού Ε΄(28.1.1913-12.10.1918), ανέλαβε την δαπάνη για την ανοικοδόμηση του κτηρίου της Θελογικής Σχολής της Χάλκης, επί πατριαρχείας Ανθίμου Ζ΄(Τσάτσου) (Φιλιατά 1828/32-ΚΠολις 5.12.1913, πατριάρχ. 20.1.1895-29.1.897).

Η φήμη που είχε αποκτήσει ο Καλλίνικος ως ιεροκήρυκας και κατηχητής στην ΚΠολη, όχι μόνον μεταξύ των Ελλήνων, αλλά και των χριστιανών των άλλων δογμάτων που διαβιούσαν στην Βασιλεύουσα, οδήγησε τον Οικουμενικό Πατριάρχη Ιωακείμ Γ΄τον Μεγαλοπρεπή (α΄πατρ. 4.10.1878-30.3.1884, β΄πατρ. 25.5.1901-13.11.1912), να μεταθέσει τον Καλλίνικο τον Δεκέμβριο του 1904 στην κενωθείσα θέση του ιερατικώς προïσταμένου του ι. Ναού του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου της Μαγχεστρίας. Είναι η απαρχή της δευτέρας και ενδόξου πατριαρχείας του Ιωακείμ, ο οποίος οραματίζεται την Εθναρχούσα Εκκλησία. Παράλληλα, την επιθυμία του Ιωακείμ για μία στενώτερη προσέγγιση των Εκκλησιών, της Ανατολικής Ορθοδόξου και της Αγγλικανικής. Ο Κ. Καλλίνικος δικαίωσε με το έργον του, από την νέα του θέση στην Ελληνική Κοινότητα της Μαγχεστρίας, τους οραματισμούς του Ιωακείμ Γ΄. Ετσι, όταν τον Μάρτιο του 1922 θα ιδρυθεί από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Μελέτιο Μεταξάκη η Αρχιεπισκοπή Θυατείρων, ο εκλεγμένος τον Μάιο του 1922 ως πρώτος Αρχιεπίσκοπος Θυατείρων Γερμανός Στρηνόπουλος θα βρεί στο πρόσωπο του Καλλινίκου έναν άξιο βοηθό και συμπαραστάτη. Θα είναι μάλιστα εκείνος που θα προτρέψει τον Καλλίνικο να γράψη την ιστορία της ελληνικής κοινότητος της Μαγχεστρίας, ένα έργο που έμεινε ανέκδοτο και εξεδόθη μόλις το 1968 από τον Αρχιμ. Μεθόδιο Φούγια (1924-2006), ιερατικώς προïστάμενο του ιδίου ναού κατά τα έτη 1960-1966.

Το έργον του Καλλινίκου έτυχε πολλών βραβείων και διακρίσεων. Το 1930 ο Οικουμενικός Πατριάρχης Φω΄τιος Β΄Μανιάτης (Πρίγκηπος 16.11.1874-Κπολις 29.12.1935, πατρ. 7.10.1929-29.12.1935), του απένειμε το οφφίκιο του Μεγάλου Οικονόμου της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας , επιβραβεύοντας με τον τρόπο αυτό το περισπούδαστο έργον του στον Ιερό Ψαλτήρα. Η Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, αναγνωρίζοντας την συμβολή του στα Θεολογικά Γράμματα, του απένειμε τον τίτλο του επιτίμου διδάκτορος της Θεολογίας το 1933, το μοναδικό τίτλο που απένειμε εκείνη την χρονιά. Τέλος, η Ακαδημία Αθηνών βράβευσε κατά την πανηγυρική συνεδρία της 24ης Μαρτίου 1940 το έργον του Σολομώντος Ασμα Ασμάτων

Το Μέρος Β΄ «Κείμενα (Βιβλιοκρισίες-Αρθρα)» (σσ.189-422) περιλαμβάνει δημοσιεύματα του Καλλινίκου, τα οποία με περισσή επιμέλεια συνέλεξε ο συγγραφέας από τα πλέον έγκριτα θεολογικά περιοδικά, όπως Πάνταινος (Αλεξάνδρεια), Εκκλησιαστικός Φάρος (Αλεξάνδρεια), Ανάπλασις (Αθήνα), Εκκλησιαστική Αλήθεια (ΚΠολις) και Νέα Σιών (Ιεροσόλυμα). Επιπλεόν περιλαμβάνει βιβλιοκρισίες επί των έργων του Καλλινίκου.

Φωτογραφικό υλικό ιεραρχών από τα Αλάτσατα και Ευρετήρια κατακλείουν την μελέτη. Ο Π. Γ. Φούγιας εκπληρώνει με το έργον αυτό μία υποχρέωση. Σπουδαγμένος και ο ίδιος στο Manchester κατά το πρώτο ήμισυ της δεκαετίας του 1960, συναναστράφηκε με ανθρώπους που γνώρισαν εκ του σύνεγγυς τον Κ. Καλλίνικο. Το έργον που μας παρέδωσε αποτελεί σέμνωμα για τα θεολογικά γράμματα και ξεχωριστή τιμή για έναν διανοούμενο εξ Αλατσάτων. Συγχαρητήρια οφείλονται στον εκδοτικό Οίκο Μαλλιάρης-παιδεία για την καλαίσθητη έκδοση του τόμου.
Χρήστος Π. Μπαλόγλου/ 12η Φςβρουαρίου 2010



[1] Συνεπτηγμένο κείμενο της ομιλίας του Χ.Π. Μπαλόγλου που έλαβε χώρα κατά την παρουσίαση του έργου στην Βιβλιοθήκη της Ενώσεως Σμυρναίων την 1ην Φεβρουαρίου 2010.

Association of the Enosi Smyrneon Powered by Elxis - Open Source CMS.  Copyright (C) 2006-2017 Elxis.org. All rights reserved.