Αρχική arrow Άρθρα - Εκδόσεις arrow Άρθρα Αρχείου arrow Πολύκαρπος και Χρυσόστομος. Οι μάρτυρες Επίσκοποι της Εκκλησίας των Σμυρναίων

Πολύκαρπος και Χρυσόστομος. Οι μάρτυρες Επίσκοποι της Εκκλησίας των Σμυρναίων

Τετάρτη, 28 Σεπτέμβριος 2011

Πολύκαρπος και Χρυσόστομος. Οι μάρτυρες

Επίσκοποι της Εκκλησίας των Σμυρναίων

H χριστιανική Eκκλησία της Σμύρνης είναι εκκλησία πολύκαρπη και πολύπαθη. Πολύκαρπη σε ανθοφορία πνευματική και πολύπαθη σε δοκιμασίες και μαρτύρια. Από την πρωτοχριστιανική ακόμη εποχή και μέχρι το τραγικό 1922 δεκάδες είναι «αι ψυχαί των εσφαγμένων διά τον λόγον του Θεού και διά την μαρτυρίαν του αρνίου». Μεταξύ των αγίων αυτών καλλινίκων μαρτύρων συναριθμούνται δύο ιεράρχες της: ο ιερομάρτυς Πολύκαρπος και ο εθνο-ιερομάρτυς Χρυσόστομος (Καλαφάτης).

Πολύκαρπος και Χρυσόστομος. Οι μάρτυρες

Ο ΄Αγιος Ιερομάρτυς Πολύκαρπος, ο πέμπτος στη σειρά διαδοχής των επισκόπων της Σμύρνης1, έχοντας γεννηθεί στην πρωτεύουσα της Ιωνίας το 69 μ. Χ.2 είχε το προνόμιο να διδαχθεί από τους «εωρακότας τον Κύριον» και τους «αυτόπτας του Λόγου». Κατά τον Ευσέβιο μαθήτευσε κοντά στον Ευαγγελιστή Ιωάννη και από αυτόν κατέστη επίσκοπος εν Σμύρνη. Ως επίσκοπός της έγινε αποδέκτης της Β΄ επιστολής την οποία ο συγγραφέας της Αποκαλύψεως απηύθυνε προς τον άγγελο της Εκκλησίας των Σμυρναίων με τούτα τα λόγια: «Και τω αγγέλω της εν Σμύρνη εκκλησίας γράψον∙ τάδε λέγει ο πρώτος και ο έσχατος, ος (= ο οποίος) εγένετο νεκρός και έζησεν∙ οίδα σου τα έργα και την θλίψιν και την πτωχείαν∙ αλλά πλούσιος ει … Μηδέν φοβού α μέλλεις πάσχειν … Γίνου πιστός άχρι θανάτου και δώσω σοι τον στέφανον της ζωής».

Ο άγιος Πολύκαρπος υπήρξε μια από τις πιο μεγάλες φυσιογνωμίες της αρχαίας Εκκλησίας. Θεομακάριστο τον αποκαλεί ο συνεπίσκοπός του ο ιερομάρτυρας (και εκείνος) Ιγνάτιος ο Θεοφόρος, totius Asiae princeps (=εξαρχο – άρχοντα – ηγούμενο – προεστώτα πάσης της Ασίας) τον ονομάζει ο άγιος Ιερώνυμος3.

Την αξία της προσωπικότητας και του έργου Πολυκάρπου ομολόγησαν, άλλωστε οι ειδωλολάτρες της εποχής του, λέγοντας: «Ούτος εστιν ο της Ασίας διδάσκαλος, ο πατήρ των Χριστιανών, ο των ημετέρων θεών καθαιρέτης, ο πολλούς διδάσκων μη θύειν, μηδέ προσκυνείν».

Ο Πολύκαρπος διέπρεψε και ως συγγραφεύς νουθετών και προτρέπων τους χριστιανούς όχι μόνο της επαρχίας του, αλλά και των γειτονικών εκκλησιών. Αψευδή απόδειξη της αξίας και της προσφοράς του επισκόπου της Σμύρνης αποτελεί η προς τους κατοίκους της πόλης των Φιλίππων επιστολή του, η οποία σύμφωνα με μαρτυρία του Ιερωνύμου διαβαζόταν στις εκκλησίες της Ασίας κατά τις ιερές ακολουθίες.

Το 155 μ. Χ. επί Αντωνίνου του ευσεβούς ο Πολύκαρπος συνελήφθη, μαζί με άλλους 11 Χριστιανούς και οδηγήθηκε στο στάδιο του Πάγου, όπου και κλήθηκε από τον Ρωμαίο ανθύπατο της Μ. Ασίας Στάτιο Κοδράτο να αρνηθεί και να βλασφημήσει τον Χριστό για να σώσει τη ζωή του. Η απάντηση του γενναιόψυχου Ιεράρχη, διασώζεται στην επιστολή της Εκκλησίας των Σμυρναίων προς τους Χριστιανούς του Φιλομηλίου της Φρυγίας. Είπε λοιπόν ο Πολύκαρπος τους γνωστούς λόγους: «Ογδοήκοντα και εξ έτη δουλεύω τω Χριστώ μου και εις ουδέν με ηδίκησε. Πώς νυν βλασφημήσω τον εμόν Βασιλέα και Σωτήρα;». Σύμφωνα με το «Μαρτυρολόγιο του Πολυκάρπου», που γράφτηκε μικρό διάστημα μετά το μαρτυρικό τέλος του Αγίου, και είναι από τα αρχαιότερα Μαρτυρολόγια της Εκκλησίας, ο επίσκοπος της Σμύρνης ρίχθηκε τελικώς στην πυρά, αλλά επειδή κατά θεία ευδοκία, το σώμα του δεν καιγόταν, ο δήμιος ενέπηξε σ’ αυτό «ξιφίδιο» και έτσι επήλθε το τέλος του μάρτυρα.

Ο ΄Αγιος Εθνο-ιερομάρτυς Χρυσόστομος (Καλαφάτης), ο τελευταίος μητροπολίτης της τραγικής Σμύρνης, γεννήθηκε το 1867 στην Τρίγλια της Βιθυνίας και σπούδασε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Διετέλεσε αρχιδιάκονος στη Μυτιλήνη και την ΄Εφεσο του Μητροπολίτη Κωνσταντίνου Βαλλιάδη, του μετέπειτα Οικουμενικού Πατριάρχη, και εν συνεχεία Μέγας Πρωτοσύγκελλος του Οικουμενικού Θρόνου, πριν εκλεγεί Μητροπολίτης Δράμα το 1902.

Ως ιεράρχης στη Δράμα και στη Σμύρνη ο Χρυσόστομος ανέπτυξε υποδειγματικό πνευματικό έργο. ΄Εχτισε εκκλησίες, πρωτοστάτησε σε κάθε θρησκευτική κίνηση των ημερών του, μερίμνησε για την εξύψωση του κλήρου, για την εξάπλωση του θείου κηρύγματος, για την εξάλειψη βαρβαρικών εθίμων και αλλόκοτων συνηθειών των χριστιανών, που ήσαν ξένες προς τις παραδόσεις της Εκκλησίας.

΄Οσοι μελετούν το βίο του ιερομάρτυρα υπογραμμίζουν με έμφαση την αμετακίνητη απόφασή του να οδηγηθεί στο «εκούσιο πάθος» για χάρη του λογικού του ποιμνίου. Τι είναι, επομένως, αυτό που διακρίνει, το χρυσοστομικό μαρτύριο;

α) Ο Χρυσόστομος Σμύρνης ενεργούσε πάντα με συνείδηση ότι ως ορθόδοξος ιεράρχης ήταν «ο ποιμήν ο καλός» και όφειλε να παραμένει με το ποίμνιό του και να αγωνίζεται γι’ αυτό, ακόμα κι αν επρόκειτο να υποστεί μαρτυρικό θάνατο. Η αντίληψη για τη διάκριση των ρόλων του «καλού ποιμένα» και του «μισθωτού ποιμένα», ο οποίος στη θέα του λύκου αφήνει τα πρόβατα και φεύγει για να σωθεί ήταν βαθιά ριζωμένη μέσα του. Ο χρυσοστομικός λόγος «Παράδοσις του ΄Εθνους και της Εκκλησίας μας δεν είναι η φυγή εν όψει κινδύνου, αλλ’ ο αγών μέχρις εσχάτων και η θυσία», δηλώνει το ακραιφνές εκκλησιαστικό φρόνημα του ανδρός.

β) Η ιδέα του μαρτυρίου τον διακατείχε σ’ όλο το διάστημα της αρχιερατικής του διακονίας. Όταν πληροφορήθηκε την άγρια δολοφονία του Μητροπολίτη Κορυτσάς Φωτίου Καλπίδη έγραψε στον Μανουήλ Γεδεών: «΄Εκλαυσα, έκλαυσα ως παιδίον μικρόν διά τον οικτρόν θάνατον του αδελφού Φωτίου. […] Τις οίδε και οποίους άλλους αδελφούς και ίσως - ίσως και τον γράφοντα αυτόν αναμένει η αυτή τύχη!».

γ) Η στάση του πριν και κατά το μαρτύριο αποδεικνύει άνθρωπο άγιο, κοσμούμενο με χριστιανικές αρετές και θερμή πίστη. Ο Χρυσόστομος γνώριζε τι ήθελε και τι ζητούσε από αυτόν ο Θεός. Γι’ αυτό και είχε αποκλείσει από τη ψυχή του τον φόβο του θανάτου. Σε πρόχειρο σημείωμά του, που διέσωσε ο λοχαγός Τηλέμαχος Κοσμάτος, ο μαρτυρικός ιεράρχης έχει γράψει με τα ίδια του τα χέρια: «Κύριος φωτισμός μου και Σωτήρ μου. Κύριος υπερασπιστής της ζωής μου, από τίνος δειλιάσω;»4.

Τις ώρες τη μεγάλης του αγωνίας «εκτενέστερον προσηύχετο» είτε στο μητροπολιτικό ναό της Αγίας Φωτεινής είτε στο επισκοπείο της Μητροπόλεως. Κατέφευγε στην προσευχή και ζητούσε ν’ αντλήσει μέσα από τις σελίδες του Ευαγγελίου θάρρος, ευψυχία και καρτερία, για ν’ αντιμετωπίσει το μαρτύριο. Σύμφωνα με μαρτυρία του κλητήρα της Μητροπόλεως Θωμά Βούλτσου, λίγο προτού οι Τούρκοι συλλάβουν το δεσπότη στις 27 Αυγούστου (π.η.), εκείνος ήταν κλεισμένος στο δωμάτιό του και μελετούσε από το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο το μαρτύριο του Ιησού στην αυλή του Πιλάτου. Εκείνο το Ευαγγέλιο, μας ιστορούσε ο Θ. Βούλτσος, έφερε επάνω του φανερά τα ίχνη από τον ιδρώτα και τα δάκρυα του ιεράρχη5.

Του Νίκου Χ. Βικέτου,Γεν. Γραμματέα Ενώσεως Σμυρναίων , 28-9-2011

Association of the Enosi Smyrneon Powered by Elxis - Open Source CMS.  Copyright (C) 2006-2017 Elxis.org. All rights reserved.