Αρχική arrow Άρθρα - Εκδόσεις arrow Άρθρα Αρχείου arrow Πώς δόθηκε η εντολή για την αποβίβαση Ελληνικού Στρατού στη Σμύρνη

Πώς δόθηκε η εντολή για την αποβίβαση Ελληνικού Στρατού στη Σμύρνη

Τρίτη, 18 Σεπτέμβριος 2012

ΠΩΣ ΔΟΘΗΚΕ Η ΕΝΤΟΛΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΒΑΣΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΣΤΗ ΣΜΥΡΝΗ
Ορλάντο, Λόιντ Τζορτζ, Κλαμανσό, Ουίλσον Ορλάντο, Λόιντ Τζορτζ, Κλεμανσό, Ουίλσον

Ύστερα από τη συμμαχική επίθεση στο Μακεδονικό μέτωπο και την συμβολή της Ελλάδος στη νίκη, ανοίγονταν ένας ευρύς ορίζοντας για την πραγματοποίηση των προαιώνιων πόθων της φυλής.

Την άνευ όρων συνθηκολόγηση της Βουλγαρίας (16/29 Σεπτ.) ακολούθησε η ανακωχή του Μούδρου με την Τουρκία (17/30 Οκτ.) τέλος η συνθηκολόγηση της Αυστροουγγαρίας (21 Οκτ./3 Νοεμ.) και η ανακωχή με την Γερμανία (29 Οκτ./11 Νοεμ.) 1918.

Επαληθεύονταν έτσι οι προβλέψεις του Βενιζέλου. Η Ελλάς βρισκόταν στο στρατόπεδο των νικητών. Τουρκία και Βουλγαρία, που ως τότε κατείχαν χώρες ελληνικές με πληθυσμούς ελληνικούς ήταν οι νικημένοι.

Για τους Συμμάχους ο πόλεμος είχε τελειώσει με την ανακωχή (11 Νοεμ.) για την Ελλάδα όμως εξακολουθούσαν οι επιχειρήσεις στα Βαλκάνια και τη Ρωσία, τη Θράκη και τη Μικρά Ασία για την επιβολή της ειρήνης στην Τουρκία.

Ενώ ακόμα εξακολουθούσε ο πόλεμος και με βέβαια πλέον νίκη των συμμάχων άρχισαν οι συνεννοήσεις στο Λονδίνο και το Παρίσι. Ο Βενιζέλος βρισκόταν τότε με τον στρατιωτικό του σύμβουλο, Συνταγματάρχη Αλέξανδρο Μαζαράκη, στο Λονδίνο για την παροχή πολεμικού υλικού στην Ελλάδα.

Αμέσως μετά την ανακωχή, άρχισε μια ζωηρή κίνηση αντιπροσωπειών που κατέφθαναν στο Παρίσι για την διάσκεψη ειρήνης.

Η Ελλάς είχε να αντιπαλαίσει με αρκετές δυσκολίες. Στη Γαλλία το κλίμα ήταν αρνητικό (από τα γεγονότα του 1916 στο Ζάππειο) παρά τον αναμφισβήτητο φιλελληνισμό του Clemenceau. Αλλά και η Ιταλία ήταν αντίθετη με τις ελληνικές αξιώσεις (Βόρειος Ήπειρος, Δωδεκάνησα αλλά και Μικρά Ασία και την περιοχή της Σμύρνης).

Εκείνη που ήταν σύμφωνη με τα ελληνικά συμφέροντα ήταν η Αγγλία και κυρίως ο Lloyd George που έβλεπε την Ελλάδα ως ενδεδειγμένη κληρονόμο της Τουρκίας στην Ανατολή. Τέλος, πολύτιμη ήταν η συμπαράσταση των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής που δεν δεσμεύονταν από τα συμφέροντα των ευρωπαϊκών δυνάμεων στην περιοχή. Εξ’ άλλου η μορφή του προέδρου Wilson δέσποζε και ως ένα σημείο επιβάλλονταν στη συνδιάσκεψη.

Από το Νοέμβριο κιόλας του 1918 άρχισε μία πυρετώδης προετοιμασία της ελληνικής αντιπροσωπείας για τις ελληνικές διεκδικήσεις. Με εντολή του Βενιζέλου, ο στρατιωτικός του σύμβουλος Αλέξανδρος Μαζαράκης ανέλαβε να συγκεντρώσει στοιχεία για τη Βόρειο Ήπειρο, τη Θράκη και τη Μικρά Ασία. Μελέτες και στατιστικές για τον Ελληνισμό αυτών των περιοχών και σύνταξη χαρτών και σχεδιαγραμμάτων με την εθνολογική σύνθεση των πληθυσμών αυτών των περιοχών και τέλος χάραξη των ορίων των ελληνικών διεκδικήσεων.

Αποτέλεσμα αυτής της εργασίας ήταν το Υπόμνημα του Βενιζέλου «La Grèce devant le Congrès de Paix» Υπόμνημα διαυγές και πειστικό που υποβλήθηκε στη Συνδιάσκεψη Ειρήνης με ημερομηνία 30 Δεκεμβρίου 1918 (περιλαμβάνει και ιδιόγραφο σχεδιάσμα του Αλέξανδρου Μαζαράκη για τη διεκδίκηση της Ιωνίας-περιοχή Σμύρνης).

Με το υπόμνημα, ο Βενιζέλος ζητούσε να μεταβάλει τα πιο παράτολμα όνειρα της φυλής σε πραγματικότητα.

Το Υπόμνημα περιλάμβανε μερικούς κτυπητούς αριθμούς που αποτελούσαν άλλωστε και τη βάση των ελληνικών διεκδικήσεων – σύμφωνα με τις αρχές και τις διακηρύξεις των Συμμάχων και τα 14 σημεία του προέδρου Wilson.

- 4.300.000: κάτοικοι του ελληνικού βασιλείου.

- 151.000: στη Βόρειο Ήπειρο και την Αλβανία.

- 731.000: στη Θράκη, Ανατολική και Δυτική και την περιοχή της Κωνσταντινούπολης.

- 43.000: στη Βουλγαρία (και 88.000 προ των Βαλκανικών Πολέμων).

- 1.694.000: στην Μικρά Ασία.

- 102.000: στα Δωδεκάνησα.

- 235.000: στην Κύπρο.

- 1.000.000: περίπου (διάσπαρτοι σε Αίγυπτο-Αφρική 150.000, Βόρειο και Νότιο Αμερική 450.000, Νότια Ρωσία 400.000).

Το Συνέδριο Ειρήνης άρχισε τις εργασίες του στις 5/18 Ιαν. 1919 στο Παρίσι (Βερσαλλίες). Το Ανώτατο Συμβούλιο αποτελούνταν από τους προέδρους των κυβερνήσεων και τους υπουργούς εξωτερικών των νικητών.

Ο Βενιζέλος ανέπτυξε και προφορικά της ελληνικές διεκδικήσεις προς το Συμβούλιο στις 4 Φεβρουαρίου και συγκροτήθηκε επιτροπή για να μελετήσει ταθέματα που ενδιέφεραν την Ελλάδα.

Στη συνεδρίαση της 21ης Φεβρουαρίου εξετάστηκε διεξοδικά το θέμα της Μικράς Ασίας (την ίδια ημέρα κατατέθηκαν και τα υπομνήματα για τον Πόντο και την ενδεχόμενη συνένωση με την Αρμενία, καθώς και τα υπομνήματα Ελλήνων και Αρμενίων για τα Άδανα).

Κατά τις επόμενες δύο συνεδριάσεις 24 και 26 Φεβρουαρίου είχε προγραμματιστεί, ο Βενιζέλος να υποστηρίξει τις ελληνικές αξιώσεις. Δεδομένου όμως ότι το Υπόμνημα θεωρήθηκε πλήρες και διαφωτιστικό, έγιναν μόνο μερικές διευκρινήσεις (κυρίως ποιες διασφαλίσεις θα δίδονταν για τους μουσουλμάνους που θα έμεναν).

Για τη Μικρά Ασία, οι αντιπρόσωποι της Γαλλίας και της Αγγλίας συμφωνούσαν για την προσάρτηση της Δυτικής Μικράς Ασίας (Ιωνίας) στην Ελλάδα. Εκείνοι που διαφωνούσαν ήταν οι αντιπρόσωποι των Ηνωμένων Πολιτειών, γιατί παρά τον μεγάλο αριθμό ελληνικού πληθυσμού, έκριναν ότι ήταν ανέφικτος ο διαχωρισμός από την Τουρκία. Οι Ιταλοί αρνούνταν και να το συζητήσουν, βασιζόμενοι στις συμφωνίες του Λονδίνου (26 Απριλίου 1915 και 18 Αυγούστου 1917).

Το Ανώτατο Συμβούλιο συνέχιζε τις εργασίες του και ο Βενιζέλος δεν άφηνε ευκαιρία για την προβολή και κατοχύρωση των ελληνικών εθνικών διεκδικήσεων.

Τα γεγονότα όμως έτρεχαν γρηγορότερα. Από τον Μάρτιο 1919 ήδη κυκλοφορούσαν τουρκικά μανιφέστα που καλούσαν το λαό σε εξέγερση και για μια ακόμα φορά εκφράζονταν φόβοι για διωγμούς και σφαγές του χριστιανικού πληθυσμού της Μικράς Ασίας.

Παράλληλα οι Ιταλοί δυσαρεστημένοι για την τροπή του ζητήματος του Φιούμε, αποχώρησαν για λίγες μέρες από τη Συνδιάσκεψη (6 με 12 Μαΐου) ενώ συγχρόνως προετοίμαζαν την απόβασή τους στη Νότια Μικρά Ασία (η οποία πραγματοποιήθηκε στην Έφεσο συγχρόνως σχεδόν με την κατάληψη της Σμύρνης από τον ελληνικό στρατό (15 Μαΐου 1919).

Για τους Ιταλούς όταν επέστρεψαν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων  (Orlando και Sonnino) η παρουσία της Ελλάδος στη Μικρά Ασία ήταν πια γεγονός.Η απόφαση της Συνδιασκέψεως προδίκαζε έτσι την μελλοντική προσάρτηση (με κάποια μορφή) της Δυτικής Μικράς Ασίας στην Ελλάδα.

Σημειώνω εδώ ότι για τις ημέρες αυτές υπάρχει και ένα ιδιόγραφο ημερολόγιο (6-12 Μαΐου) του Ελευθερίου Βενιζέλου, που αναφέρεται στις κατ’ ιδίαν συνομιλίες που είχε με τον Lloyd George, Clemenceau και Wilson.

(Έχει κατατεθεί στην Ιστορική Λαογραφική Εταιρία Κρήτης).

Έτσι το Α΄ εξάμηνο του 1919  έληξε ουσιαστικά με αναγνώριση των ελληνικών εθνικών διεκδικήσεων, σχεδόν στο σύνολό τους.

Στο ζήτημα της Τουρκίας δεν υπήρξε καμία οριστικά απόφαση, εκτός από τη διαπίστωση της ανάγκης να δοθεί λύση στο ζήτημα των υπόδουλων Χριστιανών.

Θετική ήταν πάντως η νέα κατάσταση στη Μικρά Ασία με την ελληνική παρουσία στη Σμύρνη. Αλλά και η κατάληψη της  Ανατολικής Θράκης πριν ακόμα ο Βενιζέλος συνυπογράψει τη συνθήκη των Σεβρών (10 Αυγούστου 1920) προδίκαζε και το μέλλον της Δυτικής Μικράς Ασίας.

Σημαντική ώθηση προς τη κατεύθυνση αυτή είχε δώσει και η απόφαση του Αμερικανικού Κογκρέσου (17 Μαΐου 1920) σύμφωνα με την οποία Βόρειος Ήπειρος με  Κορυτσά-Δωδεκάνησα και Δυτική Μικρά Ασία, όπου υπήρχε σημαντικός ελληνικός πληθυσμός, έπρεπε να δοθούν στην Ελλάδα (απόφαση που επικυρώθηκε και από τον νέο πρόεδρο της Αμερικής Harding).

Τέλος με τη συνθήκη των Σεβρών ολοκληρώθηκε μια μακρόχρονη προσπάθεια και υλοποιήθηκε ένα όραμα αιώνων για το έθνος.

Όλα όμως ξεκίνησαν από το υπόμνημα Βενιζέλου στις 18 Δεκεμβρίου 1918.

Με τη Συνθήκη των Σεβρών η Σμύρνη και η ενδοχώρα αποκτούσε διοίκηση ελληνική. Ένα τοπικό κοινοβούλιο μπορούσε να ζητήσει την ενσωμάτωση στην Ελλάδα ύστερα από πέντε χρόνια. Τότε θα διεξάγονταν δημοψήφισμα υπό την αιγίδα της Κοινωνίας των Εθνών.

Η αποδοχή από τον Βενιζέλο της εντολής των Συμμάχων για την περιοχή καθιστούσε βεβαία την τύχη της δυτικής Μικράς Ασίας – της Ιωνίας.

Δεν υπάρχει αμφιβολία σε κανέναν ότι αυτή ήταν η μεγαλύτερη στιγμή για τον Ελληνισμό.

Μόνο μια πρόσφατη έκδοση του ελληνικού Υπουργείου των Εξωτερικών που κυκλοφόρησε η Υπηρεσία του Ιστορικού Αρχείου (έκδ. Καστανιώτη 1999) με τίτλο The Foundation of the Modern Greek StateMajor treaties and conventions (1830-1947) με την επιμέλεια της κ. Φωτεινής Κωνσταντοπούλου,  την οποία προλογίζει ο τότε υπουργός Εξωτερικών κ. Γιώργος Παπανδρέου, ενώ περιλαμβάνει όλα τα διπλωματικά κείμενα από το Πρωτόκολλο του Λονδίνου (3 Φεβρ. 1830), θεωρεί σκόπιμο να παραλείψει τη Συνθήκη των Σεβρών (10 Αυγ. 1920) και πηδάει στη Συνθήκη της Λωζάννης (24 Ιαν. 1923) και στη Συνθήκη Ειρήνης με την Ιταλία (10 Φεβρ. 1947).
Ιωάννης Μαζαράκης- Αινιάν. Ομιλία η οποία πραγματοποιήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 2012 στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο ( Μέγαρο Παλαιάς Βουλής).

Association of the Enosi Smyrneon Powered by Elxis - Open Source CMS.  Copyright (C) 2006-2017 Elxis.org. All rights reserved.