Αρχική arrow Άρθρα - Εκδόσεις arrow Άρθρα Αρχείου arrow Τα μυθιστορήματα του Γιάννη Π. Καψή

Τα μυθιστορήματα του Γιάννη Π. Καψή

Τρίτη, 24 Αύγουστος 2010

ΤΑ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Π. ΚΑΨΗ

Τον Γιάννη Π. Καψή τον γνώρισα ως συγγραφέα μέσα από τις «Χαμένες Πατρίδες», όπου ρηξικέλευθα καταγράφει την τελευταία φάση του δράματος του μικρασιατικού ελληνισμού από τον Μάιο 1919 μέχρι τον Σεπτέμβρη 1922. Ήμουν τότε, τη δεκαετία του ΄60, ανήσυχος έφηβος και προσπαθούσα, ανάμεσα στα άλλα, να εξηγήσω την ερμητική σιωπή του πατέρα μου για τη μικρασιατική πατρίδα. Ήταν από αυτούς που, έχοντας χάσει σε αυτό το δράμα ολόκληρη την οικογένεια, τους γονείς και εννιά αδέλφια, δεν μιλούσε ούτε για «χαμένες πατρίδες» ούτε για «αλησμόνητες πατρίδες». Και δεν μίλησε σε ολόκληρη τη ζωή του σχεδόν καθόλου.

Οι «Χαμένες Πατρίδες», λοιπόν, και μερικά ακόμη βιβλία που βρήκα στη βιβλιοθήκη του πατέρα μου έπαιξαν, τότε, τον κύριο ρόλο στη γνωριμία μου με τη Μικρασία και με τη Μικρασιατική Καταστροφή, όπως «κατ’ ευφημισμό» ονοματίστηκε η τελευταία φάση της γενοκτονίας του μικρασιατικού ελληνισμού.

«Να ένα έργο που έλειπε από τις ελληνικές βιβλιοθήκες», σημειώνει για τις «Χαμένες Πατρίδες» στον πρόλογο της έκδοσης του 1962, σαράντα χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ο Γ. Φτέρης ο γνωστός λογοτέχνης και δημοσιογράφος που είχε διατελέσει συνεργάτης της εφημερίδας «Αμάλθεια» της Σμύρνης. Και προσθέτει: «…άσχετα με την πραγματικότητα που εδημιουργήθη ύστερα από τη Συνθήκη της Λωζάνης και την ανταλλαγή των πληθυσμών, καθώς και άσχετα με τις νέες πολιτικές και ψυχολογικές διαμορφώσεις που επήρε όλη η διεθνής ζωή μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, η Ιστορία διατηρεί πάντα τα δικαιώματά της και θα ήταν έγκλημα έναντι του προορισμού της να την αποχρωματίσωμε».

Οι αλλεπάλληλες εκδόσεις που έκαναν μέχρι σήμερα οι «Χαμένες Πατρίδες», που έφτασαν στα 100.000 αντίτυπα, δείχνουν ότι τόσο η τραγική ιστορία του μικρασιατικού ελληνισμού όσο και το έργο του Γ.Π.Κ. παραμένουν πάντα επίκαιρα.

Ο Γ.Π.Κ. διέγραψε από τότε πετυχημένη πορεία δημοσιογράφου, συγγραφέα και πολιτικού, αναλαμβάνοντας μάλιστα θέσεις υπουργού και υφυπουργού στις κυβερνήσεις ΠΑ.ΣΟ.Κ. με πρωθυπουργό τον Ανδρέα Παπανδρέου. Σ’ αυτή την πορεία ποτέ δεν ξέχασε τη μικρασιατική πατρίδα.

Μετά από τη «Μαύρη Βίβλο», που κυκλοφόρησε το 1992, ο Γιάννης Π. Καψής πρόσθεσε πρόσφατα δυο σημαντικά μυθιστορήματα στη σειρά των βιβλίων για τη Μικρασία που έχει συγγράψει. Το πρώτο, «Όταν οι άγγελοι πέθαιναν στη Σμύρνη», κυκλοφόρησε το 2008 από τον εκδοτικό οίκο Α. Α. Λιβάνη και το δεύτερο, «Τα Σμυρνέικα τραγούδια», το 2009 από τον ίδιο εκδότη

«Οι ήρωες του βιβλίου αυτού, αναφέρει ο Γ.Π.Κ. εισαγωγικά στα «Σμυρνέικα τραγούδια», είναι δημιουργήματα συγγραφικής έμπνευσης που κεντρίστηκε από τα δεινοπαθήματα των Μικρασιατών, αν και συχνά σε ένα χαρακτήρα συμπιέζονται πολλά άτομα που υπήρξαν στην πραγματικότητα.

Τα ιστορικά γεγονότα είναι ντοκουμενταρισμένα, έστω και με κάποια χρονολογική ελευθεριότητα, για τις ανάγκες του μύθου».

Και στα δυο μυθιστορήματα, παράλληλα με τις ιστορίες των ηρώων τους, ο Γ.Π.Κ. πετυχαίνει να αναδείξει τα τραγικά ιστορικά γεγονότα που πριν από σαράντα χρόνια τόσο ζωντανά έχει καταγράψει στις «Χαμένες Πατρίδες». Παράλληλα, δίνει με αδρές γραμμές τα χαρακτηριστικά των πρωταγωνιστών εκείνων των γεγονότων.

Αυτός είναι ένας τρόπος, νομίζω, που επέλεξε ο Γ.Π.Κ., σαράντα χρόνια μετά από τις «Χαμένες Πατρίδες» και ογδόντα πέντε χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, για να μιλήσει στους νεώτερους, μέσα από μυθιστορήματα με εξώφυλλα που θυμίζουν εύπεπτα ρομάντζα, να μιλήσει σ’ αυτούς που έχουν υποστεί το πλήγμα του «συνωστισμού» και της «αναψηλάφησης», σ' αυτούς που φέρουν το μικρασιατικό «τραύμα» χωρίς να το έχουν συνειδητοποιήσει και σε ολόκληρη τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Είναι ένας τρόπος για τον οποίο ο συμπατριώτης Γιώργος Σεφέρης αναφέρει στον «Τελευταίο Σταθμό»:

Κι’ α σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές

είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι’ η φρίκη

δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή

γιατί είναι αμίλητη και προχωράει.

Στάζει τη μέρα στάζει στον ύπνο

μνησιπήμων πόνος.

Φ.Γ.Π.

Association of the Enosi Smyrneon Powered by Elxis - Open Source CMS.  Copyright (C) 2006-2017 Elxis.org. All rights reserved.