Αρχική arrow Άρθρα - Εκδόσεις arrow Άρθρα Αρχείου arrow Κερδισμένες μάχες, χαμένος πόλεμος/ 1919-1922

Κερδισμένες μάχες, χαμένος πόλεμος/ 1919-1922

Πέμπτη, 14 Απρίλιος 2011

Κερδισμένες μάχες, Χαμένος πόλεμος
Ευάγγελος Τσίρκας
Πρόεδρος του ΔΣ/ Ενώσεως Σμυρναίων
Συνέδριο στην Πτολεμαίδα / 9-10 Απριλίου 2011 για τη γενοκτονία των χριστιανικών πληθυσμών στην Μικρά Ασία
από τους Οθωμανούς- Τούρκους.

Γενικά

Η αρχή του 20ου αιώνα σηματοδότησε μία σειρά από σημαντικά γεγονότα της ελληνικής ιστορίας ( Βαλκανικοί πόλεμοι, Α` παγκόσμιος πόλεμος, εκστρατεία στην Ουκρανία, μικρασιατική εκστρατεία με τέλος τη γνωστή καταστροφή), όπου πολλά καλά και κακά εγένοντο, όχι πάντα κατ` ανάγκη με ευθύνη των ξένων, όπως έχουμε πάντα συνηθίσει να καθαγιάζουμε τις μικρότητες και αποτυχίες μας. Και αυτό είναι ένας από τους σοβαρούς κινδύνους της δημοκρατίας, δηλαδή ο μύθος της αθωότητας και της ανευθυνότητάς μας. Ότι δηλαδή είμαστε άμεμπτοι, για τα πάντα αθώοι και ότι για όλα, μα για όλα που συνέβησαν σε βάρος μας ή κατάληξαν στο τέλος να είναι αρνητικά, φταίνε αποκλειστικά οι ξένοι ή κάποιοι άλλοι.

Το διεθνές και εσωτερικό πολιτικό περιβάλλον

Μετά από 89χρόνια από τα συμβάντα εκείνης της εποχής, σήμερα είναι φυσικό να υπάρχουν καλύτερες εκτιμήσεις γύρω από το θέμα των " λαθών " τα οποία αντικειμενικά θεωρούμενα ήταν πολλά αυτής της μεγάλης τραγωδίας του γένους. Επομένως και πολλοί άλλοι ήσαν υπεύθυνοι εκτός από τους έξι (Π. Πρωτοπαπαδάκη, Δ. Γούναρη, Ν. Θεοτόκη, Γ.Μπαλτατζή, Ν. Στράτο και Γ. Χατζανέστη), στους όποίους καταλογίστηκαν όλες οι ευθύνες και πλήρωσαν το τίμημα και μάλιστα με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας. Η κακή συγκυρία για τους τελευταίους είναι ήσαν οι διαχειριστές της εξουσίας, πολιτικής και στρατιωτικής κατα την τελική φάση της τραγωδίας. ( Σεβρες ).

Στην παρούσα ενημέρωση/ εισήγησή μου δεν θα ασχοληθώ με την υψηλή στρατηγική της εποχής, αν δηλαδή ήταν ορθή η απόφαση του Βενιζέλου να πάμε στην Σμύρνη το 1919 ή γιατί στείλαμε εκστρατευτικό σώμα στην Ουγκρανία και όχι στον Πόντο, ή γιατί δεν σπεύσαμε να αναγνωρίσουμε το καθεστώς των μπολσεβίκων ή και κάποιες άλλες επιλογές. Θα ασχοληθούμε μόνο με λάθη και κριτική των δεδομένων από την παρουσία μας στην Μικρά Ασία και τί έγινε ή τί δεν έγινε, που οδήγησε στην καταστροφή και τον ξερριζωμό του ελληνισμού από την κοιτίδα του.

Ας δούμε μερικά από τα αρχικά αίτια της καταστροφής.

Η Ελλάδα του 1919, εντολοδόχος των Συμμάχων, αφέθηκε μόνη από τους εντολείς Συμμάχους της, ιδιαίτερα από τη Γαλλία και την Ιταλία, μετά το 1920. Η Ιταλία και Γαλλία, αφού βρήκαν λύσεις στα δικά τους εδαφικά ζητήματα, τις οποίες και κατoχύρωσαν σε Συμφωνίες με τον Κεμάλ (Συμφωνία Ρώμης Μαρτίου 1921 και Συμφωνία Αγκύρας Οκτωβρίου 1921 αντίστοιχα), στη συνέχεια τον εβοήθησαν σημαντικά κατά των Ελλήνων, όπως έκαμαν και οι Μπολσεβίκοι της κομμουνιστικής πλέον Ρωσσίας, οι οποίοι είχαν υπογράψει με τον Κεμάλ τη Συνθήκη της Μόσχας (Μάρτιος 1921).

Δέκα Μοιραία Λάθη που διεπράχθηκαν


Πρώτο λάθος

Εκλογές

Ο Ελ. Βενιζέλος, αναζήτησε νέα λαϊκή εντολή, προ της δύσκολης αποφάσεως για έναρξη των επιχειρήσεων προς ανατολάς. Διαψεύσθηκε όμως από το αποτέλεσμα των εκλογών της 1ης Νοεμβρίου 1920. Η προσφυγή στις εκλογές του καταλογίζεται από πολλούς ως μεγάλο λάθος. Πολιτικά παιχνίδια με πολεμικές επιχειρήσεις σε εξέλιξη δεν παίζονται. Η εξουσία πέρασε σε προσωπικότητες μικροτέρων ικανοτήτων και διεθνούς αναγνωρίσεως.

Δεύτερο λάθος

Επάνοδος του βασιλέως Κωνσταντίνου

Το δημοψήφισμα της 22ας Νοεμβρίου 1920, με το οποίο ο βασιλέας επανήλθε, παρά τη δήλωση Αγγλίας, Γαλλίας και Ιταλίας, ότι η επαναφορά θα προκαλούσε "νέα δυσμενή κατάσταση όσον αφορά τις μεταξύ των Συμμάχων και της Ελλάδος σχέσεις".

Τρίτο λάθος

Τα πολιτικά πάθη - κομματικοποίηση των στρατιωτικών στελεχών

Τα έντονα πολιτικά πάθη και το αμοιβαίο μίσος που δημιούργησαν μεταξύ των δύο παρατάξεων (βενιζελικών και βασιλικών) .
Ιδιαίτερα όσον αφορά στο στράτευμα, ο Διοικητής της Στρατιάς Μ.Α. Αντιστρατήγος Α. Παπούλας σε έκθεσή του προς τον τότε Υπουργό των Στρατιωτικών, αναγράφει ότι "Παραδόξως όμως, υπό του νέου καθεστώτος ήρξατο η αθρόα επαναφορά τούτων ανεξαιρέτως (σημ: εννοεί αποστρατευθέντες και αποταχθέντες αξιωματικούς) ως εάν ενεργείτο εκταφή και ανάστασις νεκρών".
Με αυτήν την αναταραχή στο στράτευμα, ξεκινούσε η Στρατιά για τις επιχειρήσεις του Μαρτίου 1921.

Τέταρτο λάθος .

Πολιτική αστάθεια και ατολμία πολιτικών ηγεσιών

Η πολιτική εξουσία, που προέκυψε από τις εκλογές του Νοεμβρίου 1920, ήταν απόλυτα ασταθής και χωρίς στρατηγική. Σε όλη τη διάρκεια της διετίας, μέχρι την καταστροφή, ήταν σε συνεχή αμφιβολία, αν θα έπρεπε να συνεχίσει την εκστρατεία, τον πόλεμο ή να τον σταματήσει (Οίκαδε, μικρά αλλά έντιμος Ελλάς). Όταν δε ομιλούμε για την πολιτική εξουσία, πρέπει να έχουν υπόψη μας ότι, μετεκλογικά και μέχρι την καταστροφή, δηλαδή σε διάστημα λιγότερο των δύο ετών (Νοέμβριος 1920 - Σεπτέμβριος 1922) είχαμε έξι κυβερνήσεις. Μάλιστα η κυβέρνηση του ενός εξ αυτών (Ν. Στράτου) είχε διάρκεια μόλις δύο ημερών.
Είναι αυτονόητο ότι αφού η νέα κυβέρνηση, επέλεξε τη συνέχιση της εκστρατείας και έθεσε σαν σκοπό τον εξαναγκασμό του Κεμάλ να υπογράψει ειρήνη, αποδεχόμενος τις προβλέψεις της Συνθήκης των Σεβρών, θα έπρεπε να συνδράμει τη Στρατιά με όλα τα μέσα, ιδιαίτερα με την επιστράτευση νέων κλάσεων και να επιδιώξει πάση θυσία το σκοπό. Αντί αυτού απωλέσθη χρόνος έξη μηνών, δώρο στον Κεμάλ, που του επέτρεψε να ισχυροποιηθεί πολιτικά και κυρίως στρατιωτικά.
Από την πλευρά της οικονομίας η υποστήριξη προς τη Στρατιά ήταν ανεπαρκής. Η χώρα είχε εξαντληθεί οικονομικά από τη συνεχή μακροχρόνια πολεμική της δραστηριότητα, από το 1912, με την έναρξη του Α΄Βαλκανικού Πολέμου. Οι ανάγκες ήσαν δυσβάσταχτες και η έκδοση ακαλύπτου χαρτονομίσματος, η επιβολή νέων φόρων και η τελική διχοτόμηση του χαρτονομίσματος (1922) ουδέν απέφεραν.

Πέμπτο λάθος.

Ακατάλληλη στρατιωτική Ηγεσία

Την πολιτική ηγεσία βαρύνει η εκλογή ως αρχιστρατήγου του Αντιστρατήγου Γ. Χατζανέστη, στην πιο κρίσιμη φάση της εκστρατείας. Και φυσικά η αποτυχημένη επιλογή δεν έχει σχέση με την επαγγελματική επάρκεια του επιλεγέντος, αλλά με τον ίδιο τον χαρακτήρα του και τις αντιδράσεις που προκαλούσε στο στράτευμα, ιδιαίτερα μεταξύ των αξιωματικών.

Έκτο λάθος.
Η βασιλική οικογένεια σε στρατιωτικό ρόλο.

Η παρουσία στο μέτωπο και στο Επιτελείο της Στρατιάς, των μελών της βασιλικής οικογένειας καταλογίζεται στα λάθη της πολιτικής ηγεσίας που το επέτρεψε. Είναι δε γνωστή και η απειθαρχία του βασιλόπαιδος Ανδρέου , ως Διοικητού του Β΄ Σώματος Στρατού, για την οποία παραπέμφθηκε αργότερα σε δίκη, αποτάχθηκε και εξορίστηκε.

Έβδομο λάθος.

Οι στρατιωτικές ευθύνες και λάθη στρατηγικής και τακτικής.

Η στρατιωτική ηγεσία ώφειλε να υποδείξει στην κυβέρνηση, όπως εξελίσσοντο τα πολιτικά πράγματα, με τόλμη και με αδιάσειστα στοιχεία την πραγματική στρατιωτική κατάσταση και τα όρια των στρατιωτικών δυνατοτήτων. Και αυτό δεν έγινε Είτε από υπερεμπιστοσύνη, είτε από υποτίμηση του αντιπάλου, η Στρατιά, φαίνεται ότι ανέλαβε τις επιχειρήσεις, χωρίς να έχει σταθμίσει παράγοντες και επόμενο βήμα. Και αν αυτό στην πολιτική μπορεί να συμβαίνει, διότι τα όριά της είναι ευρύτερα και λιγότερο προσδιορίσιμα, στο στρατιωτικό πεδίο τα πράγματα ακολουθούν αριθμητική λογική και είναι μετρήσιμα, συγκρίσιμα και πάντως τίποτε δεν επιτρέπεται να αφήνεται στην τύχη. Για παράδειγμα είναι περίεργο το ότι δεν φαίνεται να απασχόλησε ποτέ τους στρατιωτικούς ηγήτορες το θέμα της διατήρησης των καταλαμβανομένων εδαφών.

Όγδοο λάθος.
Καθυστέρηση αποφάσεως ενάρξεως επιχειρήσεων από την κυβέρνηση.

Η κυβέρνηση αποφάσισε το Μάρτιο του 1921 να επιχειρήσει κατά των Τούρκων, με όποιες δυνάμεις διέθετε η Στρατιά, προς κατάληψη της γραμμής Εσκή Σεχήρ – Κιουτάχεια – Αφιόν Καραχισάρ, στο εσωτερικό της Τουρκίας με σκοπό να καταστραφεί ο στρατός του Κεμάλ.
Τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν σύμφωνα με τις προβλέψεις. Η Στρατιά στην κυριολεξία αιφνιδιάστηκε από την αντίδραση των Τούρκων στο πεδίο των επιχειρήσεων. Ο τουρκικός στρατός δεν ήταν πλέον εκείνος που είχαν αντιμετωπίσει τα ελληνικά τμήματα όταν πρωτόφθασαν στη μικρασιατική γη ή και αργότερα, όταν διεξήγαγαν επιχειρήσεις προς διεύρυνση των κατεχομένων και έφθασαν μέχρι Νικομηδείας, Προύσσης και Ουσάκ. Πέραν όμως του αιφνιδιασμού, η Στρατιά Μ.Α. δεν είχε πλέον υπέρ αυτής και την υπεροχή δυνάμεων. Το ισοζύγιο είχε αρχίσει να κλίνει υπέρ της Τουρκίας.
Από τις επιχειρήσεις του Μαρτίου 1921 η Στρατιά αντιλήφθηκε, ότι δεν θα μπορούσε να συνεχίσει χωρίς σοβαρή ενίσχυση των δυνάμεών της. Με πίεση προς την κυβέρνηση πέτυχε την επιστράτευση και άλλων κλάσεων, αλλά και την επιστράτευση των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα το διπλασιασμό της δύναμης της Στρατιάς, σε χρονικό όμως σημείο που τελικά δεν επέφερε το ζητούμενο αποτέλεσμα.
Τον Ιούνιο λοιπόν του 1921, με τη Στρατιά ενισχυμένη πλέον, επαναλήφθηκαν οι επιχειρήσεις προς κατάληψη της γραμμής Εσκή Σεχήρ – Κιουτάχεια – Αφιόν Καραχισάρ. Η Στρατιά από ελλιπή πληροφόρηση και πίστευε ότι οι επιχειρήσεις αυτές θα κατέληγαν στην εκμηδένιση του τουρκικού στρατού. Έτσι δεν μελετήθηκε από την Στρατιά η περίπτωση της σκόπιμης υποχώρησης του όγκου των δυνάμεων του αντιπάλου και της διαφυγής τους προς Άγκυρα. Καταλήφθηκε η γραμμή Εσκή Σεχήρ – Κιουτάχεια – Αφιόν Καραχισάρ, αλλά ούτε η εκμηδένιση του τουρκικού στρατού είχε επιτευχθεί, ούτε φυσικά και το ζητούμενο, η συνθηκολόγηση.

‘Ενατο λάθος.
Η συνέχιση των επιχειρήσεων προς Άγκυρα

Εφόσον πολιτική λύση δεν υπήρχε, σε σύσκεψη υπό την προεδρία του Βασιλέως Κωνσταντίνου στην Κιουτάχεια, τη 15η Ιουλίου 1921, αποφασίσθηκε η προέλαση προς Άγκυρα. Το βάθος της επιχείρησης, η επέκταση των γραμμών εφοδιασμού και υποστήριξης και τα πιθανά ενδεχόμενα εκ της εξελίξεως των επιχειρήσεων δεν είχαν επαρκώς μελετηθεί. Ο ελλιπής ανεφοδιασμός και οι απώλειες μαχητών, χωρίς δυνατότητα αναπλήρωσής τους, υπενόμευσαν την αντοχή του στρατεύματος .
Έκτοτε άρχισε η αντίστροφη μέτρηση. Η Στρατιά Μ.Α. επέλεξε την αποχώρηση και την επάνοδο στη γραμμή Εσκή Σεχήρ Κιουτάχεια – Αφιόν Καραχισάρ. Η κυβέρνηση ουδεμία έφερε αντίρρηση.
Ο Κεμάλ, εκτιμώντας καλά το στρατιωτικό, αλλά και το διπλωματικό περιβάλλον και πεισθείς ότι η καλή μοίρα εφεξής θα ήταν παρά το πλευρό του, άρχισε να προετοιμάζεται για την γενική επίθεσή του. Η προετοιμασία διήρκεσε περίπου ένα χρόνο και η επίθεση εκδηλώθηκε στις 13 Αυγούστου 1922.

Δέκατο λάθος.
Το Στρατηγείο της Στρατιάς παρέμεινε στη Σμύρνη
Ένα από τα παράδοξα είναι ότι το Στρατηγείο της Στρατιάς Μ.Α. παρέμεινε πάντοτε στη Σμύρνη, σε απόσταση 300-400 χιλιομέτρων από την αμυντική τοποθεσία. Έτσι δεν είχε αυτό που αποκαλούμε σήμερα «πληροφορίες μάχης πραγματικού χρόνου» (real time intelligence), με αποτέλεσμα και αν οι πληροφορίες που αποκτούσε ήσαν σωστές, τις περισσότερες φορές ήσαν εκτός χρόνου. Δεν είναι λοιπόν απορίας άξιο ότι η κυβέρνηση την 22α Αυγούστου αντικατέστησε τον Αρχιστράτηγο Γ. Χατζανέστη με τον Διοικητή του Α΄ Σώματος Στρατού Υποστράτηγο Ν. Τρικούπη, αγνοώντας ότι αυτός ήταν ήδη αιχμάλωτος των Τούρκων.

Και μερικές σκέψεις για τη γενοκτονία

Στο άρθρο 2 της σχετικής συνθήκης του ΟΗΕ περιγράφονται τα νομοτυπικά στοιχεία τα οποία πρέπει να πληρεί μία πράξη, προκειμένου να χαρακτηρισθεί ως εγκλημα γενοκτονίας.
Για εμάς θα επικαλεσθώ την περίπτωση του “ φόνου μελών της ομάδος”- Killing members of the group- για να τεκμηριώσω τα στοιχεία της γενοκτονίας, χρησιμοποιώντας μόνο την αντικειμενική αριθμητική και μάλιστα όχι τη δική μας, που ίσως να μην είχε την αναγκαία αντικειμενικότητα, αλλά των ουδέτερων ή και σε πολλές περιπτώσεις φιλότουρκων Γερμανών. καθώς επίσης και τα πληθυσμιακά στοιχεία που λήφθηκαν υπόψη κατά την υπογραφή της μη εφαρμοσθείσης τελικά, συνθήκης των Σεβρών ( 20 Αυγούστου 1920), αλλά και από τη Λευκή Βίβλο του Πατριαρχείου του1919.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που λήφθησαν υπόψη κατά την Διάσκεψη Παρισίων- Σεβρών, το 1914-19, στην Μικρά Ασία, Αρμενία, Κουρδιστάν, ο πληθυσμός στην Μικρά Ασία ήταν 12.512.846 κάτοικοι. Οι Τούρκοι-Οθωμανοί ήσαν 1.802.697 και στις περιοχές Αρμενίας-Κουρδιστάν μόνον 30.500 σε σύνολο πληθυσμού 2.644.140 κατοίκων . Δηλαδή οι Τούρκοι-Οθωμανοί ήσαν το 15% του πληθυσμού στην Μικρά Ασία. Οι αντίστοιχοι Έλληνες Χριστιανοί, υπολογίζονταν περί τα 2.600.000 ψυχές ή το 21,8% του πληθυσμού.
Την 30η Ιανουαρίου 1923 στη Λοζαννη της Ελβετίας υπογράφηκε η σύμβαση ανταλλαγής των πληθυσμών και σε εφαρμογή αυτής της συμφωνίας 1,5 εκατομύριο χριστιανοί Έλληνες πέρασαν στην παλαιά Ελλάδα και περίπου 400.000 μουσουλμάνοι Τούρκοι στην Τουρκία . Παρουσιάστηκε δηλαδή το αριθμητικό υπόλοιπο, οι 2,6 εκατομύρια χριστιανοί Έλληνες να έχουν απομειωθεί αυτά τα πέντε χρόνια κατά 1,1 εκατομύριο ψυχές, δηλαδή κάθε χρόνο που περνούσε δολοφονούντο ή έχαναν τη ζωή τους, ως απότοκο των διώξεων, 220.000 Έλληνες ή 600 κάθε ημέρα. Αν αυτή η απλή αρθμητική δεν δείχνει γενοκτονία, ασφαλώς έχουμε χάσει την έννοια της σοβαρότητας.

Επίλογος

Τα συμπεράσματα για τον ιστορικό μελετητή της περιόδου αυτής εξάγονται σχεδόν μόνα τους.
Γενοκτονία σαφώς έγινε.
Οι δικές μας παραλήψεις προσωπικές αντιπαραθέσεις και φιλοδοξίες, σε συνδυασμό με τη στάση συμφερόντων των συμμαχικών δυνάμεων, συντέλεσαν στην καταστροφή και τον ξερριζωμό μας από την Μικρά Ασία.
Εγένοντο τεράστια λάθη και από τους Βασιλικούς και τους Βενιζελικούς πολιτικούς εκείνης της εποχής, που φθάσανε μέχρι το άκρο, μεχρι δηλαδή την εθνική προδοσία ( όρα Γουδί). Αλλά και η στρατιωτική ηγεσία δεν απέφυγε τα λάθη, ακόμη και στο τακτικό πεδίο.
Για την αναγνώριση και δικαίωση της ανδρείας κα των θυσιών του ελληνικού στρατού παρατίθεται η δήλωση του Κεμάλ στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση της Άγκυρας το 1923: "στη Μικρά Ασία δεν ηττήθηκε ο γενναίος ελληνικός στρατός, αλλά η πολιτική του ηγεσία".
Τιμωρία της Τουρκίας, δεν έγινε ποτέ.
Να θυμίσω στο σημείο αυτό τις συνεχώς αυξανόμενες αξιώσεις της Τουρκίας στην Κύπρο και την Ελλάδα, τη συμπεριφορά της Τουρκίας προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την εκκλησία της Κύπρου, και τις αξιώσεις της στο Αιγαίο και την Δυτική Θράκη.
Προβληματισμός σε όλους μας για αυτή την στάση της Τουρκίας. Προβληματισμένος και ο μεγάλος μας ποιητής Γιώργος Σεφέρης , ο οποίος διερωτάται: «Είμαστε ένας λαός με παλικαρίσια ψυχή, που κράτησε τα βαθιά κοιτάσματα της μνήμης του σε καιρούς ακμής και σε αιώνες διωγμών και άδειων λόγων. Τώρα που ο τριγυρινός μας κόσμος μοιάζει να θέλει να μας κάνει τρόφιμους ενός οικουμενικού πανδοχείου, θα την απαρνηθούμε άραγε αυτή τη μνήμη; Θα το παραδεχτούμε τάχα να γίνουμε απόκληροι»;
Θα γίνουμε; Θα αγωνιστούμε για την αναγνώριση της γενοκτονίας των χριστιανικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας, όχι τόσο από μίσος και κακότητα, αλλά για να εξασφαλίσουμε μία έκφραση συγνώμης από την πλευρά της Τουρκίας, προκειμένου να μην επαναληφθούν ανάλογες γενοκτονίες στο μέλλον;
Εμείς, ναι θα το κάνουμε. Για το πολιτικό σύστημά μας, προσωπικά, πολύ αμφιβάλλω.
Ευάγγελος Τσίρκας/ 9η Απριλίου 2011

Υπόμνημα

1. Ακαδημαικός, στρατηγός ε.α. Δημήτριος Σκαρβέλης, άρθρο με τίτλο “ Μικρασιατική Καταστροφή”, δημοσιεύθηκε στο Περιοδικό "ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ" το 1997 (Τεύχη 87 και 88).

2. Ανδρέας, πρίγκηπας της Ελλάδας (Αθήνα 1882 - Μόντε Κάρλο 1944). Ήταν ο τέταρτος γιος του Γεωργίου του Α΄. Σε ηλικία 14 ετών μπήκε στην Σχολή Ευελπίδων. Στη Γερμανία εκπαιδεύτηκε αργότερα στο περίφημο Σύνταγμα των Δραγώνων. Στις επιχειρήσεις της Μικράς Ασίας, τον Μάϊο του 1921, ανέλαβε την διοίκηση της 12ης Μεραρχίας και εν συνεχεία ανέλαβε την αρχηγία του Β΄ Σώματος Στρατού κατά τις επιχειρήσεις στον Σαγγάριο, όπου γράφτηκαν μερικές από τις λαμπρότερες σελίδες της νεοελληνικής ιστορίας οι οποίες μαρτυρούν τον ηρωισμό και την αντοχή του Ελληνικού Στρατού. Τον Αύγουστο του 1921 ο Ανδρέας ήρθε σε αντίθεση με την διοίκηση της στρατιάς και αργότερα κατηγορήθηκε για απείθεια, δικάστηκε και καταδικάστηκε σε ισόβια υπερορία και έκπτωση από τον βαθμό του.
3. Οι έλληνες στρατιώτες έχοντας να αντιμετωπίσουν εκτός από τα εχθρικά στρατεύματα και ένα σωρό άλλες δυσκολίες ( σωματική εξάντληση από τις πορείες και τις αρρώστιες, άγνωστο και αφιλόξενο έδαφος, έλλειψη εφοδίων και πυρομαχικών) πραγματοποίησαν έναν πραγματικό άθλο : κατάφεραν να περάσουν τον Σαγγάριο ποταμό και να διαβούν την "Αλμυρή έρημο". Εκεί έχοντας ξεπεράσει κατά πολύ τις ανθρώπινες αντοχές, ένιωσαν τα πρώτα σημάδια της καταστροφής που ερχόταν.
4. ...any of the following acts committed with intent to destroy, in whole or in part, a national, ethnical, racial or religious group, as such:
(a) Killing members of the group;
(b) Causing serious bodily or mental harm to members of the group;
(c) Deliberately inflicting on the group conditions of life calculated to bring about its physical destruction in whole or in part;
(d) Imposing measures intended to prevent births within the group;
(e) Forcibly transferring children of the group to another group.
– Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide, Article 2[3]
5. Βλάσης ΑγτζίδηςΗ Ανταλλάξιμη Περιουσία στο δρόμο της τελικής εκποίησης, ιστοσελίδα Ενώσεως Σμυρναίων/ 29 Μαρτίου 2011.
Υπολογίζεται ότι ο ελληνικός πληθυσμός στη Μικρά Ασία (Ιωνία, Πόντος, Καππαδοκία, Βιθυνία κ.ά.) ήταν περίπου 1,7 εκατομύρια και στην Ανατολική Θράκη μαζί με την Κωσταντινούπολη περί τις 400.000. Διέθετε περί 2.080 εκκλησίες και 2.030 σχολεία. Μετά την ολοκλήρωση εκείνης με τη Μικρασιατική Καταστροφή υπολογίζεται ότι ένας αριθμός 1,5 εκατομ. προσφύγων κατέφθασε στην Ελλάδα. Στην απογραφή των προσφύγων που διενήργησε η Γενική Στατιστική Yπηρεσία της Eλλάδος καταγράφηκαν 1.221.849 πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη. Αιτία της μείωσης του αριθμού των προσφύγων ήταν οι άθλιες συνθήκες που συνάντησαν οι πρόσφυγες, οι μαζικοί θάνατοι από τις κακουχίες, την εξαθλίωση και τις ασθένειες.
6. στο πόνημά του «Δοκιμές»

Association of the Enosi Smyrneon
Δημιουργία και σχεδιασμό από:   Website design, programming, implementation, and hosting services
Powered by Elxis - Open Source CMS.  Copyright (C) 2006-2014 Elxis.org. All rights reserved.