Αρχική arrow Άρθρα - Εκδόσεις arrow Άρθρα Αρχείου arrow «SARTROUPΟLIS». Μια κοινότητα Μικρασιατών προσφύγων στη Γαλλία

«SARTROUPΟLIS». Μια κοινότητα Μικρασιατών προσφύγων στη Γαλλία

Παρασκευή, 24 Δεκέμβριος 2010

«SARTROUPΟLIS». Μια κοινότητα Μικρασιατών προσφύγων στη Γαλλία

sartville

Ένα πολύ ενδιαφέρον και πρωτότυπο βιβλίο κυκλοφόρησε πρόσφατα (2009) από τις εκδόσεις ISIS της Κωνσταντινούπολης στα γαλλικά. Πρόκειται για το δεύτερο βιβλίο του Κωνσταντίνου Παντάζογλου (Πανταζόπουλου) με θέμα τη Μικρασία και τους πρόσφυγες. Το πρώτο βιβλίο, «Η πατρίδα μου το ΟΥΣΑΚ», έχει κυκλοφορήσει επίσης στα γαλλικά και τo 2007 κυκλοφόρησε στα ελληνικά.

Το νέο βιβλίο έχει τίτλο «SARTROUPΟLIS»(ΣΑΡΤΡΟΥΠΟΛΙΣ) και αναφέρεται στην ιστορία, στη γένεση και ανάπτυξη, στα πρόσωπα και στους θεσμούς της ελληνικής κοινότητας στη Σαρτρουβίλ (Sartrouville), μιας κοινότητας που συγκροτήθηκε κατά συντριπτική πλειοψηφία από μικρασιάτες, κωνσταντινουπολίτες και ανατολικοθρακιώτες που κατατρεγμένοι πρόσφυγες αναζήτησαν μια καλύτερη τύχη στη Γαλλία.
Sertville1


Οι πρώτοι έλληνες πρόσφυγες, όπως εξηγεί ο Κωνσταντίνος Παντάζογλου στο βιβλίο, φθάνουν στη Γαλλία κατά τη διάρκεια του Α΄ παγκόσμιου πολέμου. Τα πλοία που μεταφέρουν στη Θεσσαλονίκη και σε άλλα ελληνικά λιμάνια στρατεύματα και στρατιωτικό υλικό από τη Γαλλία για το μέτωπο των Βαλκανίων, αντί να επιστρέφουν άδεια στη Γαλλία, επιστρέφουν φορτωμένα με πρόσφυγες. Είναι πρόσφυγες του διωγμού του ελληνισμού της Οθωμανικής Επικράτειας των χρόνων 1914-18. Οι γαλλικές αρχές οργάνωσαν αυτή τη μετανάστευση των κατατρεγμένων για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες σε εργατικά χέρια για την πολεμική βιομηχανία και για άλλες παραγωγικές δραστηριότητες, που ήσαν πολύ μεγάλες λόγω του πολέμου και της επιστράτευσης.

Το δεύτερο κύμα προσφύγων-μεταναστών φθάνει στη Γαλλία μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του ‘22.

Έτσι, οι έλληνες πρόσφυγες-μετανάστες στη Γαλλία γίνονται συνολικά 24.300. Το ένα τρίτο από αυτούς συγκεντρώνεται τελικά στην περιοχή του Παρισιού. Φέρνοντας μαζί καθένας την τέχνη του, δεν αργεί να βρει ανάλογη δουλεία: Άλλος ράφτης, άλλος τσαγκάρης, άλλος κουρέας, άλλος οικοδόμος κοκ.

Η ελληνική κοινότητα στη Σαρτρουβίλ συγκροτείται κατά τη δεύτερη και την τρίτη δεκαετία του εικοστού αιώνα, όταν πολλοί έλληνες που είχαν αρχικά εγκατασταθεί και εργάζονταν στο Παρίσι, έλκοντας ο ένας τον άλλον, μετεγκαθίστανται και, πολλοί από αυτούς, αναπτύσσουν επαγγελματικές δραστηριότητες στη Σαρτρουβίλ, μια πόλη προάστιο του Παρισιού. Έτσι, 350 κυρίως νέες οικογένειες εγκαθίστανται ή δημιουργούνται στη Σαρτρουβίλ συγκροτώντας τη «Σαρτρούπολη», όπως πολύ χαρακτηριστικά ονοματίζει ο συγγραφέας αυτή την άτυπη και απρογραμμάτιστη, αλλά με ουσιαστικούς δεσμούς και με ζωντάνια, ελληνική προσφυγική κοινότητα.

Η δεκαετία του ‘30 είναι η περίοδος της πλήρους ανάπτυξης και της επίσημης συγκρότησης της κοινότητας.

Το 1930 ιδρύεται η «Ένωσις των εν Sartrouville Ελλήνων» που, όπως αναφέρει το καταστατικό της, έχει σκοπό την αλληλογνωριμία των μελών, την ανάπτυξη φιλικών και οικογενειακών σχέσεων μεταξύ τους, την ηθική βοήθεια προς τα μέλη που έχουν ανάγκη, την πνευματική ανάπτυξη των μελών και τη διδασκαλία στην ελληνική γλώσσα.



Δεν είναι τυχαίο που το σήμα του Συλλόγου είναι η άγκυρα. Συμβολίζει, ίσως, τον πόθο όλων αυτών των κατατρεγμένων που πέρασαν από σαράντα κύματα, να αγκυροβολήσουν κάπου, να στεριώσουν και να ζήσουν ήρεμα και δημιουργικά.

Το 1936 λειτουργεί για πρώτη χρονιά το ελληνικό σχολείο όπου τα ελληνόπουλα παρακολουθούν κάθε Πέμπτη μαθήματα ελληνικών.

Ο Β΄παγκόσμιος πόλεμος και η γερμανική κατοχή ανατρέπει τη ζωή της «Σαρτρούπολης». Το σχολείο κλείνει, ο Σύλλογος διαλύεται υποχρεωτικά, αλλά λειτουργεί παράνομα. Ο πρόεδρος του παράνομου Συλλόγου Γ.Γ. Βαρλάς, από τη Χαλκηδόνα της Μικρασίας, ενταγμένος σε αντιστασιακές ομάδες, συλλαμβάνεται από τους γερμανούς και πεθαίνει στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μπούχενβαλντ. Πέντε έλληνες χάνουν τη ζωή τους ανάμεσα σε δεκάδες άλλους κατοίκους της Σαρτρουβίλ, που δοκιμάζεται από τους συμμαχικούς βομβαρδισμούς πριν από την απόβαση της Νορμανδίας.

Μετά τον πόλεμο η «Σαρτρούπολη» ανασυγκροτείται. Το σχολείο λειτουργεί ξανά το 1947. Η δεύτερη γενιά μεγαλώνει. Πολλοί νέοι σπουδάζουν και εντάσσονται καλύτερα στη γαλλική κοινωνία. Αρκετοί μετακομίζουν ανάλογα με τις ανάγκες της εργασίας τους ενώ άλλοι συνεχίζουν με επιτυχία τα πατροπαράδοτα επαγγέλματα. Σιγά-σιγά οι πρώτη γενιά, οι ιδρυτές της κοινότητας, γερνά και πολλοί έχουν ανάγκη φροντίδας. Το 1957 ιδρύεται το γηροκομείο. Στο μεταξύ, νέο αίμα μπαίνει στην κοινότητα. Είναι έλληνες μετανάστες που έρχονται για να δουλέψουν στα μεγάλα βιομηχανικά συγκροτήματα της περιοχής, όπως στην αυτοκινητοβιομηχανία Σιτροέν. Το 1977 ιδρύεται ο Ελληνορθόδοξος Πολιτιστικός Σύλλογος της περιοχής Ιλ ντε Φρανς ή Υβελίν που συσπειρώνει τους έλληνες της «Σαρτρούπολης». Με πρωτοβουλία του νέου Συλλόγου κατασκευάζεται στη Σαρτρουβίλ και εγκαινιάζεται το 1984 ο Ιερός Ναός της Υπαπαντής του Σωτήρος.

«Κοινωνικά, αναφέρει ο συγγραφέας κλείνοντας τον Επίλογο του βιβλίου του, οι Έλληνες πρόσφυγες της Μικράς Ασίας εντάχθηκαν στη γαλλική κοινωνία, απέκτησαν οι περισσότεροι την υπηκοότητα της χώρας που τους υποδέχθηκε κρατώντας πάντα στο βάθος της καρδιάς τους μια μεγάλη θέση και μια τεράστια αγάπη για την ελληνική καταγωγή τους».

Ο Κωνσταντίνος Παντάζογλου έχει συγκεντρώσει πλήθος τεκμηρίων, έχει συλλέξει στοιχεία από επίσημες πηγές, έχει πάρει πληροφορίες και συνεντεύξεις από πολλά μέλη της κοινότητας και αξιοποιεί όλο αυτό το υλικό με τρόπο που μας δίνει ολοκληρωμένη εικόνα της «Σαρτρούπολης». Όμως, αυτό που δίνει ιδιαίτερο χαρακτήρα στο βιβλίο είναι η βιωματική σχέση του συγγραφέα με τη μικροκοινωνία που περιγράφει. Μέλος της δεύτερης γενιάς της «Σαρτρούπολης», της γενιάς που μεγάλωσε, πήγε στο σχολείο και ανδρώθηκε σε αυτή τη μικροκοινωνία, περνά αυτή τη βιωματική σχέση μέσα στις περιγραφές της καθημερινής ζωής κάνοντάς τες ζωντανές χωρίς να τις εγκλωβίζει σε συναισθηματικές αναμνήσεις. Μας μιλά για το σχολείο και τους δασκάλους, για τους γάμους αλλά και για τους ανύπαντρους, για τις «παρέες», για τους «τύπους», για τους χαρτοπαίκτες. Μας αναφέρει τους μπακάληδες, τους επαγγελματίες ανά επάγγελμα, τους δωρητές, αυτούς που έγιναν ευρύτερα γνωστοί καλλιτέχνες, επαγγελματίες ή επιστήμονες.

Το βιβλίο συμπληρώνεται με εξαντλητικούς καταλόγους προσώπων που συνοδεύονται από αναφορές σε καταγωγή, διεύθυνση διαμονής, επάγγελμα, συγγενικές σχέσεις. Πλήθος φωτογραφιών ζωντανεύουν τους πρωταγωνιστές, τις παρέες, τα γλέντια, τις θεατρικές παραστάσεις, τις σχολικές γιορτές, δηλαδή την ίδια τη «Σαρτρούπολη».

«Το έργο που πραγματοποίησε ο Κώστας Παντάζογλου ανταποκρίνεται σε βαθειά ανάγκη αυτών που έχουν εξοριστεί από την προγονική γη, απευθύνεται, όμως, σε όλους τους ανθρώπους ενός κόσμου στον οποίο οι βίαιες μετατοπίσεις και ο αριθμός των προσφύγων έχουν τάση να πολλαπλασιάζονται. Η περίπτωση των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, όπως αυτή των Αρμενίων, είναι ενδιαφέρουσα για να καταλάβουμε τις επιπτώσεις ενός τέτοιου τραύματος μεσοπρόθεσμα αλλά ακόμη και μακροπρόθεσμα…», αναφέρει στον πρόλογο του βιβλίου ο Μισέλ Μπρυνό, επίτιμος διευθυντής ερευνών του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών (CNRS) της Γαλλίας, στο Πανεπιστήμιο του Μπορντό.

Χωρίς να αρνούμαστε τη χρησιμότητα του βιβλίου για την επιστημονική έρευνα, θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικό ότι η«Sartroupolis» δίνει τη δυνατότητα στον απλό αναγνώστη να αισθανθεί μέλος αυτής της ξεχωριστής κοινωνίας της «Σαρτρούπολης», να ζήσει τις καλές και τις άσχημες στιγμές, να αισθανθεί την αγωνία και τον αγώνα των μελών της για επιβίωση και καλύτερη ζωή. Ιδίως για εμάς που έχουμε «κοινούς τόπους» και «κοινά βιώματα», που έχουμε ξεπεράσει την αντίληψη ότι ο χρόνος αποτελεί γραμμική.,διαδοχική παράθεση γεγονότων, το βιβλίο του Κωνσταντίνου Παντάζογλου, όπως ολόκληρη η ιστορία του Μικρασιατικού Ελληνισμού, αποτελεί ζωντανό κομμάτι του παρόντος και του μέλλοντος.

Ελπίζουμε σύντομα η «Σαρτρούπολη» να μεταφραστεί στα ελληνικά και να εκδοθεί στην Ελλάδα.

Φαίδων Γ Παπαθεοδώρου/ 24 Δεκεκμβρίου 2010

Association of the Enosi Smyrneon
Δημιουργία και σχεδιασμό από:   Website design, programming, implementation, and hosting services
Powered by Elxis - Open Source CMS.  Copyright (C) 2006-2014 Elxis.org. All rights reserved.