Επίσκεψη στην Έφεσο.

Κορυφαία στιγμή η επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο της Εφέσου για τους Ελληνες ιωνικής ρίζας...

Η αναμνηστική φωτο των μελών της Ενώσεως Σμυρναίων μπροστά από τη Βιβλιοθήκη του Κέλσου, η τρίτη μεγαλύτερη μετά της Αλεξανδρείας και της Περγάμου.

Κορυφαία στιγμή, λοιπόν, για την ομάδα εκδρομέων της Ενωσης Σμυρναίων ήταν η επίσκεψη στην Εφεσο, την τρίτη ημέρα, που ο ήλιος έλιωνε την πέτρα. Αλλά όλοι, και οι 54 της συντροφιάς, την περπατήσαμε, είδαμε, θαυμάσαμε, ακούσαμε από την άριστα καταρτισμένη ξεναγό μας, Χαφισέ (που θα πει «προστατευμένη») το εκπληκτικό ιστορικό της υπόβαθρο στην πορεία των αιώνων. Βρίσκεται στο δυτικό άκρο της ασιατικής ηπείρου, δυτικά της Ανατολίας και ανήκει στην τουρκική Δημοκρατία. Αλλά, ξεκινώντας από το ίδιο της το όνομα και από την ιστορική της διαδρομή, η Εφεσος ξεκινά με τους Ιωνες που την αποίκισαν τον 11ο αιώνα. Ο γιος του Αθηναίου Κόδρου, Ανδροκλος –λέγει και το τουρκικό βιβλίο– έκτισε την πόλη ενάμισι χλμ. από τον τωρινό ναό στις ακτές της θάλασσας, έκτισε ναούς αφιερωμένους στην Αθηνά και τον Απόλλωνα. Οι διάδοχοι του Ανδρόκλου διοίκησαν τυραννικά ώς τον 7ο αιώνα, όταν οι κάτοικοι της Εφέσου τους εκθρόνισαν και ίδρυσαν μια αριστοκρατική δημοκρατία. Μετά ήλθε ο βασιλιάς της Λυδίας, Κροίσος, που φορολόγησε άγρια τους Εφέσιους, οι οποίοι μετώκισαν στη γειτονική κοιλάδα, όχι μακριά από τον ναό της Εφεσίας Αρτέμιδας. Είναι η εποχή 540 - 480, όταν ζει εκεί ο φιλόσοφος Ηράκλειτος. Στους Πελοποννησιακούς Πολέμους η Εφεσος εξαρτάται αρχικά από τους Αθηναίους, μετά από τους Σπαρτιάτες, εγκαταλείπεται και κυριαρχείται πάλι από τους Πέρσες, για να περάσει στον Σατράπη της Λυδίας. Την ελευθερώνει το 334 π.Χ. ο Μέγας Αλέξανδρος, όταν έφθασε στην Ανατολία. Η πόλη περνά στην εξουσία του διαδόχου Λυσιμάχου (283 π.Χ.), που βλέποντας, λόγω προσχώσεων του ποταμού Μικρού Μαιάνδρου (Κιουτσούκ Μεντερές) ότι αποκόπτεται από τη θάλασσα και γίνεται έλος, χτίζει νέα μεγαλόπρεπη πόλη, την Αρσινόεια, δίνοντας το όνομα της συζύγου του Αρσινόης. Η Εφεσος που αναπτύχθηκε κατά την ελληνική και ρωμαϊκή εποχή, οφείλει πολλά στον Λυσίμαχο. Μετά ήρθαν οι Αιγύπτιοι - Πτολεμαίοι, οι Σύριοι και το 190 π.Χ. περνά διοικητικά στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Εγινε Ρωμαϊκή Εδρα της Μικράς Ασίας, ο πληθυσμός ζούσε μέσα στον πλούτο και είχε αποκληθεί «Τράπεζα της Ασίας - Banca Artemis». Τα κτίσματα, δημόσια, θρησκευτικά λειτουργικά που βλέπουμε και θαυμάζουμε τα ερείπιά τους ανήκουν σε αυτή την περίοδο. Μετά τελείωσαν οι καλές ημέρες, τον 3ο αιώνα μ.Χ. Ηρθαν οι Γότθοι, λεηλάτησαν τον Ναό της Αρτέμιδος και την ίδια την πόλη. Τον 4ο αιώνα η Εφεσος γίνεται το κέντρο των επισκοπικών δραστηριοτήτων της Ρώμης στον χώρο της Μικράς Ασίας. Τον 5ο αιώνα γίνεται η Τρίτη Οικουμενική Σύνοδος στην Εκκλησία της Παναγίας, πήραν μέρος ο αυτοκράτωρ Θεοδόσιος ο Β΄ και 200 επίσκοποι. Εδώ και έναν αιώνα που οι ανασκαφές αποκάλυψαν τα ερείπια του Ναού της Αρτέμιδος και μαζί τις μαρτυρίες της ακμής της πάνω σε κίονες, ελληνικές επιγραφές, αγάλματα, κτίσματα όπως η διώροφη Βιβλιοθήκη του Κέλσου ή το Θέατρο - Ωδείον –που τώρα επισκευάζεται για να λειτουργήσει ξανά– μελετητές, σοφοί και τουρίστες από όλες τις ηπείρους έρχονται να την επισκεφθούν. Ο μεγαλύτερος τουριστικός μαγνήτης για την Τουρκία, όπου βρίσκεται, με φανερή στις επιγραφές την ελληνική ιστορία της ακμής της.

Εδώ ήρθε και δίδαξε ο Απόστολος Παύλος, εδώ έφερε την Παναγία ο Αγιος Ιωάννης, που του την εμπιστεύθηκε ο Χριστός. Για μας ήταν ένα ακόμη προσκύνημα και όλοι μας το χαρήκαμε παρά την αφόρητη ζέστη. Δίνουμε εδώ μια αναμνηστική φωτογραφία της ομάδας –το ένα από τα δύο πούλμαν, με ξεναγό τη Χαφισέ– λείπουν μερικοί, όπως ο πρόεδρος που έτρεχε μπροστά να προλάβει όσους ξεστράτιζαν. Τα καπέλα, τα μαύρα γυαλιά, τα μπουκάλια με νερό στο χέρι απαραίτητα, αλλά τα χαμόγελα πλατιά – γιατί ήρθαμε κι εδώ!

Και αξίζει τον κόπο να πάει κανείς να δει, γιατί η ιστορία ανήκει σε όλους, είναι ανοιχτό βιβλίο!

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ- 18 Ιουνίου 2009