Αρχική arrow Μουσείο Ελληνισμού Μ.Ασίας arrow Απαρχή Υλοποίησης του Μουσείου του Ελληνισμού της Ανατολής

Απαρχή Υλοποίησης του Μουσείου του Ελληνισμού της Ανατολής

Πέμπτη, 30 Ιούλιος 2009

ΑΠΑΡΧΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ

Ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΩΣ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΩΝ

ΣΤΗ ΛΕΩΦ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ

Του ΦΑΙΔΩΝΑ Γ. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ*

Στις 2 Φεβρουαρίου 2009, ο Υπουργός Πολιτισμού Αντώνης Σαμαράς, επικύρωσε την ιστορική απόφαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων της 11ης Νοεμβρίου 2008. Η επικύρωση αποτελεί την απαρχή υλοποίησης του Μουσείου του Ελληνισμού της Ανατολής, όχι μόνο επειδή η Ένωση Σμυρναίων αγωνίστηκε για τη σωτηρία των προσφυγικών πολυκατοικιών της Λεωφ. Αλεξάνδρας και πρότεινε την αξιοποίησή τους για τη στέγαση του Μουσείου, αλλά και διότι, η απόφαση που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 13 Φεβρουαρίου 2009, ορίζει ότι χαρακτηρίζονται ως μνημεία: «…επειδή αποτελούν κτίρια με ιδιαίτερη κοινωνική και ιστορική σημασία, άρρηκτα συνδεδεμένα με την αποκατάσταση και ένταξη των Μικρασιατών προσφύγων στον παραγωγικό και κοινωνικό ιστό της χώρας. Επίσης αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο κτιρίων κοινωνικής κατοικίας του Μοντέρνου Κινήματος (από τα ελάχιστα εναπομείναντα) ιδιαίτερα σημαντικών για τη μελέτη της ιστορίας της αρχιτεκτονικής της μεσοπολεμικής περιόδου και της ιστορίας της εξέλιξης της πόλης των Αθηνών».

Η στέγαση του Μουσείου του Ελληνισμού της Ανατολής στις προσφυγικές πολυκατοικίες είναι εφικτή για έναν ακόμη λόγο: Επειδή έχουν αγοραστεί ή απαλλοτριωθεί στο μεγαλύτερο μέρος, από το δημόσιο και αποτελούν ιδιοκτησία του ελληνικού δημοσίου.

Η ιστορία του Μουσείου ξεκινά με την εγκατάσταση των προσφύγων στην Ελλάδα μετά το ’22. Σχεδόν κάθε σύλλογος προσφύγων περιέλαβε στους σκοπούς του την ίδρυση μουσείου. Σε ορισμένους προσφυγικούς δήμους ή συνοικισμούς, κατόρθωσαν να συγκροτήσουν κάποια συλλογή ενθυμίων από τη ζωή στη πατρίδα πριν το ’22. Όσο περνούσε ο χρόνος, το αίτημα για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και συνολικού μουσείου για τη μακραίωνη ιστορία και τον πολιτισμό του μικρασιατικού ελληνισμού και γενικότερα του ελληνισμού της ανατολής, γινόταν ισχυρότερο. Όμως οι προσπάθειες δεν κατάφεραν να φθάσουν στο τελικό αποτέλεσμα.

Η διάσωση και η ανάδειξη του συγκροτήματος των προσφυγικών πολυκατοικιών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, που υποστήριξε ή Ένωση Σμυρναίων, προσφυγικές οργανώσεις και τοπικοί σύλλογοι, γέννησε την πρόταση για την εγκατάσταση σε αυτό του Μουσείου του Ελληνισμού της Ανατολής, πρόταση που έχει συμβάλει στη λήψη της τελικής απόφασης. Οι προσφυγικές πολυκατοικίες, σημαδεμένες από τις μνήμες των παλιών πατρίδων και από την αγωνία και τους αγώνες για επιβίωση και προκοπή στη νέα πατρίδα, αποτελούν σύμβολα που επιβάλλουν τη στέγαση σε αυτές της συλλογικής μνήμης, της ιστορίας και του πολιτισμού του ελληνισμού της ανατολής.

Το Μουσείο του Ελληνισμού της Ανατολής είναι για εμάς κάτι πολύ περισσότερο και διαφορετικό από ένα εκθετήριο κειμηλίων. Σε αυτό αναδεικνύεται το σύνολο της μακραίωνης ιστορίας και του πολιτισμού, από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας, και αναδεικνύονται όλοι οι τομείς δράσης, πνευματικής και υλικής, του ελληνισμού της ανατολής, οι σχέσεις και οι αλληλεπιδράσεις με άλλους λαούς, αλλά και η γενοκτονία και η σύγχρονη οδύσσεια της εγκατάστασης στη νέα πατρίδα.

Η φαντασία και η επιστημονική γνώση αρχιτεκτόνων, μουσειολόγων και άλλων επιστημόνων μπορούν να μετατρέψουν το μεγαλύτερο μέρος του συγκροτήματος των προσφυγικών πολυκατοικιών σε πρωτότυπο μουσείο, ζωντανό κύτταρο της πρωτεύουσας που θα αναδείξει τα αρχιτεκτονικά και πολεοδομικά χαρακτηριστικά του συγκροτήματος και θα αναβαθμίσει την περιοχή.

Με τη διατήρηση των πολυκατοικιών, το δημόσιο βρέθηκε να κατέχει σημαντικό κτιριακό πλούτο σε καίριο σημείο της πρωτεύουσας, που ήταν βέβαιο ότι θα προσέλκυε το ενδιαφέρον πολλών φορέων.

Στις 30 Μαρτίου 2009, ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ) κ. Ι. Αλαβάνος πρότεινε, σε κοινή συνέντευξη τύπου με τον Δήμαρχο Αθηναίων κ. Ν. Κακλαμάνη, την εγκατάσταση των γραφείων του ΤΕΕ σε τέσσαρα από τα έξη κτίρια πολυκατοικιών. Επειδή όμως τα κτίρια δεν επαρκούν πρότεινε την κατασκευή στο χώρο των πολυκατοικιών υπόγειου αμφιθεάτρου.

Η πρόταση εκπλήσσει:

1. Το ΤΕΕ, τρεις μήνες νωρίτερα, στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, στη συνεδρίαση που κρινόταν η τύχη των πολυκατοικιών, δια της εκπροσώπου του, υποστήριξε την κατεδάφιση. Μόνον αυτό ψήφισε εναντίον του χαρακτηρισμού αυτών ως μνημείων.

2. Υπέρ της κατεδάφισης είχε ταχθεί ο Δήμαρχος στο πρόγραμμά του και με δηλώσεις.

3. Αντίθετα με το πνεύμα του αγώνα κατά της «κατεδάφισης της μνήμης», που δικαιώθηκε και κατοχυρώθηκε με την απόφαση υπουργού, προτείνουν τη μετατροπή του μνημείου σε γραφεία του ΤΕΕ.

4. Συρρικνώνουν στη συνέντευξή τους το Μουσείο του Ελληνισμού της Ανατολής σε «ένα Μουσείο των Προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής». Δεν τους κακολογούμε, διότι ευρύτερα στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία οι μικρασιάτες αναγνωρίζονται μονάχα ως πρόσφυγες, η ιστορία τους, ο πολιτισμός τους, έχουν διαγραφεί ή διαστρεβλωθεί. Γι’ αυτό άλλωστε, επιμένουμε στην ίδρυση του Μουσείου του Ελληνισμού της Ανατολής.

5. Ίσως επειδή η υλοποίηση του Μουσείου δεν αφήνει περιθώρια στέγασης του ΤΕΕ στις προσφυγικές πολυκατοικίες, δεν επεδίωξαν να συνεργαστούν με τους φορείς των μικρασιατών πριν να δώσουν συνέντευξη τύπου.

Εμείς, οι Μικρασιάτες και οι φορείς των Μικρασιατών, μαζί με όλους τους φορείς του ελληνισμού της ανατολής, με συνέργια, επιμονή και τεκμηρίωση, με τον δικό μας αγώνα θα φθάσουμε στη πραγμάτωση του Μουσείου. Σε αυτή τη προσπάθεια όλοι πρέπει να συμβάλουν. Και βέβαια ο Δήμος και το ΤΕΕ.

Ο Δήμος Αθηναίων, πρέπει να συμβάλει όχι μόνο διότι η περιοχή των προσφυγικών πολυκατοικιών του ανήκει, αλλά και διότι μεγάλο μέρος των δημοτών του έχει καταγωγή από τις πατρίδες της ανατολής.

Η συμβολή του ΤΕΕ στην αποκατάσταση των πολυκατοικιών είναι αυτονόητη. Επίσης το ΤΕΕ μπορεί και πρέπει να οργανώσει το τμήμα του Μουσείου που αναφέρεται στους μηχανικούς της Ανατολής και στο σημαντικό έργο τους.

Το Μουσείο του Ελληνισμού της Ανατολής είναι σημαντικό και αναντικατάστατο όχι μόνο για εμάς αλλά για ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Συμβάλλει καίρια στην αυτογνωσία μας και δίνει τη δυνατότητα να διδαχθούμε από την ιστορία και τον πολιτισμό μας ώστε να χαράξουμε ένα δημιουργικό και αξιοβίωτο συλλογικό μέλλον.

* Ο κ. Φαίδων Γ. Παπαθεοδώρου είναι πολεοδόμος – χωροτάκτης και πολιτικός μηχανικός, μέλος Δ.Σ. της Ενώσεως Σμυρναίων.

Association of the Enosi Smyrneon Powered by Elxis - Open Source CMS.  Copyright (C) 2006-2017 Elxis.org. All rights reserved.