Αρχική arrow Ειδήσεις και Εκδηλώσεις arrow Προηγ. Εκδηλώσεις arrow Η Εκδρομή της Ενώσεως Σμυρναίων στη Σμύρνη

Η Εκδρομή της Ενώσεως Σμυρναίων στη Σμύρνη

Τετάρτη, 17 Ιούνιος 2009

 

 

 

Smyrna.

 

 

Στο σταυροδρόμι παλιάς και νέας

Σμύρνης, με αναμνήσεις η εκδρομή

της

Ενώσεως Σμυρναίων...

Tης Eλενης Mπιστικα

Ο μπάτης ήταν εκεί και μας περίμενε, Κυριακή απόγευμα, στην προκυμαία στο Κορδελιό, που τώρα λέγεται Καρσί-γιακά. Οι τέσσερις φίλες, όλες με σμυρναίικη ρίζα καταγωγής, καθήσαμε στο παγκάκι και «βλέπαμε» απέναντι, με τα μάτια της μνήμης το «Και» της Σμύρνης, όπως ήταν πριν από τη φωτιά του 1922. Με τα τραμ να κυλάνε στις ράγες, τις άμαξες και τα ευρωπαϊκά ανοιχτά αμάξια να πηγαινοέρχονται, τις κομψές Σμυρνιές και Φραγκολεβαντίνες με τα ομπρελίνα τους να βολτάρουν, ενώ οι κύριοι με τα λευκά ψαθάκια τους ακολουθούσαν, κουβεντιάζοντας για δουλειές. Τα αγόρια με τα ναυτικά τους πετούσαν τσερκένι, ποιος θα ανεβάσει τον χαρταετό του πιο ψηλά στον ουρανό και τα κορίτσια με τα καπελίνα τους έτρεχαν πίσω από το τσέρκι. «Βλέπαμε» ίσως γιατί είμαστε αρκετά μακριά από τη σημερινή πραγματικότητα, με το Τείχος των πολυκατοικιών που χτίστηκαν εκεί, στο ύψος της φλόγας και του καπνού, για να μπλοκάρουν τις αναμνήσεις που καίνε και πονούν, αυτούς που ήταν εκεί και έφυγαν, ξεριζωμένοι από τον τόπο τους, αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο που είδε τις φωτογραφίες, το ντοκουμέντο ενός διωγμού χωρίς προηγούμενο, εις βάρος του ελληνικού στοιχείου της Ιωνίας, εκεί από τα αρχαία χρόνια, όπως αποδεικνύουν τα ερείπια, σπαρμένα ένα γύρο... Το μόνο που δεν μας άγγιζε ήταν το πλήθος που βολτάριζε μπροστά μας, ζευγάρια νεαρά χωρίς ταυτότητα, μπλου τζιν εκείνος, μαντίλα εκείνη, σε ένα σφιχταγκάλιασμα νιάτων. Και οι οικογένειες, με τους δικούς τους γέρους, με τα παιδιά στο καρότσι, στην αγκαλιά, στο καταπόδι τους, που όλο και κάτι ζητούσαν –παγωτό ξυλάκι– και τους το ’διναν πρόθυμα και με τρυφερό βλέμμα να τα ακολουθεί. Ηταν η νέα Τουρκία, στους οποίους ανήκουν τώρα όλα αυτά, και η Izmir και το Καρσί-γιακά και το Alsancak και το Konak, εκεί που άλλοτε ήταν το κέντρο της ακμάζουσας ελληνικής Σμύρνης – αυτό που κάηκε και αργότερα ξεθεμελιώθηκε και δυναμιτίστηκε, όπως ο Ναός της Αγίας Φωτεινής, τρεις φορές της έβαλαν δυναμίτη μετά τη Φωτιά, ώσπου να μη μείνει τίποτα να τη θυμίζει...

Εκεί είναι τώρα το Foire, το Πολιτιστικό Κέντρο - Εκθεση, ανοιχτό όλο τον χρόνο, το Χίλτον, τα ευρωπαϊκά ξενοδοχεία των πέντε αστέρων, όπως το Mžvepick, όπου κατέλυσε η 54μελής ομάδα Ελλήνων –οι περισότεροι μικρασιατικής και κυρίως σμυρναίικής καταγωγής– σε μια 5νθήμερη επίσκεψη, κάτι σαν προσκύνημα, ή μάλλον σαν «αναγνώριση εδάφους». Ταιριαστός ο στρατιωτικός όρος εφ’ όσον στην εκδρομή μετείχαν στρατηγοί – πρόεδρος της Ενώσεως Σμυρναίων, ο Αρχηγός του Γ΄ Σώματος Στρατού, στρατηγός κ. Ευάγγελος Τσίρκας, ένας ναύαρχος, ιατροί, δικηγόροι, εκπαιδευτικοί, καθηγητές, επιτυχημένοι επαγγελματίες, συνταξιούχοι οι περισσότεροι. Ολοι οικογενειάρχες που γύριζαν να δουν, να πατήσουν «στα πάτρια εδάφη». Σμυρνιοί, Μπουρνοβαλήδες και Μπουρνοβαλιές, Κορδελιώτισσες, «επέστρεφαν» για να δουν από κοντά τον χώρο των προσφιλών αναμνήσεων των γονιών τους, τελείως αγνώριστο σήμερα.

Παντού πολυκατοικίες πολυώροφες, τεμένη αφιερωμένα λες στο τσιμέντο και στην εργολαβική θεώρηση μιας προνομιούχας πόλης γύρω από τον Κόλπο της Σμύρνης που θα ’πρεπε να γίνει μια νέα Κυανή Ακτή, πόλη - θέρετρο κοσμοπολιτικό, με θέα στο Αιγαίο και στα ελληνικά βουνά. Αντ’ αυτού χτίσθηκαν θηριώδεις πολυκατοικίες, έφεραν και στέγασαν κόσμο κυρίως από την ενδοχώρα ώστε να κατοικηθεί η καμένη και έρημη πια Σμύρνη, όπου ανθούσε το εμπόριο.

Η Σμύρνη πριν από τον Σεπτέμβριο ’22 ήταν η πρώτη αυθεντική ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, πολύ πριν σκεφθούν την Ευρωπαϊκή Ενωση. Αλλά αυτά είναι γνωστά και χιλιοειπωμένα. Σημασία έχει ότι επιστρέψαμε, είδαμε ιδίοις όμμασιν, το τι κρατάει κανείς μέσα του είναι δική του υπόθεση. Πολλά μας λύπησαν, λίγα μας πείραξαν – π.χ. ότι ονόμασαν ένα από τα πολλά Πανεπιστήμια της Σμύρνης, «Πανεπιστήμιο 9ης Σεπτεμβρίου», για να μαθαίνουν οι νέοι το έργο του ηγέτη Ατατούρκ, αλλά και τη διαιώνιση αυτών που μας χωρίζουν, Ελληνες και Τούρκους. Πολλά μας εντυπωσίασαν, όπως η ρυμοτομία, οι αυτοκινητόδρομοι που ενώνουν πόλεις με χωριά και αρχαιολογικούς τόπους με γρήγορη, άνετη κίνηση στη χιλιομετρική αυτή αλυσίδα. Φαγητό πολύ και άφθονο, πίτες με γύρο και σουβλάκι με κιοφτέ και κεμπάπ στις γωνίες, ο πασατέμπος με διπλό χωνάκι, το άδειο για τα φλούδια, για να μη λερώνουν τους δρόμους που είναι μάλλον πιο καθαροί από πολλούς δικούς μας... Αλλά ας επιστρέψουμε στο Κορδελιό, εκεί στο παγκάκι, όπου αφεθήκαμε να ζήσουμε μια ώρα όπως οι αλλοτινοί δικοί μας. Πήραμε νταρί (καλαμπόκι) από τον πλανόδιο, όχι τα ανοιχτά μύδια με τη λεμονόκουπα έτοιμη(!) Ενα ζευγάρι εκπαιδευτικών, δικοί μας, μας πρόσφερε ηλιόσπορους. Ακούγαμε λαρυγγώδεις φωνές και ρυθμικά, τύπου Χαντισέ, ντουμ, τεκ τεκ, τραγούδια από τα μαγαζιά της παραλίας, πίσω μας ή από το κασετόφωνο στο διπλανό παγκάκι. Ο μπάτης, πραγματικά ευεργετικός, μας δρόσιζε το μέτωπο, ύστερα από τη λιακάδα του μεσημεριού, όλα ήταν όπως τα ξέραμε, κάτι όμως έλειπε. Εκείνη η φράση από τη «Σμύρνη των Σμυρνιών», το «ανέπνεες τη χαρά που υπήρχε». Δεν υπήρχε αυτή η χαρά, ούτε σε μας, κάτι που ήταν φυσικό, ούτε και από τους Τούρκους, μεγάλους και μικρούς, που περνούσαν μπρος μας, σε μια παρένθεση ξεκούρασης από την όποια δουλειά τους. Δεν υπήρχε όραμα, μόνο μια απόφαση να μην ξεχωρίσουν από τους πολλούς, να ’ναι με κόσμο δικό τους, να σπουδάσουν τα παιδιά τους (που τα στολίζουν και τα υπεραγαπούν), για να ζήσουν καλύτερα από εκείνους στον ίδιο, όμως, στενό ορίζοντα, υπό το βλέμμα του Ηγέτη. Χωρίς να μιλούν μια ξένη γλώσσα (κι ας είναι υποχρεωτικό το μάθημα στα σχολεία).

Μόνον όσοι δουλεύουν σε τουριστικό πόστο μιλούν σπαστά αγγλικά, πρακτορεία, ξενοδοχεία και εστιατόρια, ούτε ένας στους σιδηροδρομικούς σταθμούς ή σε πολυσύχναστους δημόσιους χώρους. Οταν δεν την μιλάς την ξένη γλώσσα δεν την μαθαίνεις και αυτό είναι κάτι που κάνουν συνειδητά οι Τούρκοι νέας γενιάς. Εμείς είδαμε και πάθαμε να συνεννοηθούμε έξω από το ξενοδοχείο μας των πέντε αστέρων, που όντας ελβετικό, ήταν άψογο. Μόνο που βρισκόταν εκεί που άρχισε η φωτιά, στο «Και», δίπλα στο «Σπόρτινγκ Κλαμπ», κοντά στο ίδιο κτίριο της Εθνικής Τραπέζης, κοντά στο Ρολόι. Το «Κλουμπ» όπως το ’λεγαν αποτελεί πια ανάμνηση. Η Εθνική Τράπεζα σώθηκε και στεγάζει γραφεία υπουργείου Τουρισμού. Το Ρολόι δείχνει νέα ώρα Τουρκίας, στην μπαζωμένη και βραχωμένη παραλία, εκεί που ήταν άλλοτε η αριστοκρατική Μπέλα Βίστα, ο εμπορικός Φραγκομαχαλάς, τα Τράσσα, ο Αη Τρύφωνας. Το τεφτέρι της επιστροφής που ανοίξαμε, γέμισε σημειώσεις.

Πάλι πίσω στο Κορδελιό. Πήραμε το βαποράκι, μας έφερε στη Σκάλα όπου το Ρολόι, για να προλάβουμε το ηλιοβασίλεμα. Μεγάλες μαούνες και φορτηγά πλοία αγκυροβολημένα στον Κόλπο, με τον Φάρο δεξιά ως σύνορο με την προκυμαία, χτισμένη και με πάρκα και αλέες γκαζόν, αλλά και μια βαριά μυρωδιά από τη θάλασσα, για την οποία δεν πρέπει να ήταν υπεύθυνος ο μπάτης! Είχε ήδη γυρίσει σε πουνέντε, σηκώνοντας ψηλά το γκρίζο κύμα, ενώ ο ήλιος, σε μια αργόσυρτη τελευταία ανάταση πριν βυθιστεί, έβαψε πύρινο τον ορίζοντα, ανάμεσα στα αγκυροβολημένα πλοία. Τι μας θύμισε το όλο θέαμα, το κράτησε η φωτογραφία...

Και εμείς, αν και επιστρέψαμε, κάπου εκεί μείναμε, θα τα πούμε πάλι. Το Τεφτέρι έχει κι άλλα φύλλα...

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ - 17/6/09

Τυχαία εικόνα

photoalbum19.jpg
Association of the Enosi Smyrneon Powered by Elxis - Open Source CMS.  Copyright (C) 2006-2017 Elxis.org. All rights reserved.